दार्जीलिङ पहाडको सोनादा बजार नजिकै अवस्थित फूलबारी होपटाउनका युवाहरू व्यवस्थित खेलमैदानको अभावमा सडकमै फुटबल र क्रिकेट खेल्न बाध्य भएका छन्। बढ्दो सहरीकरण र संरक्षणको अभावमा खेल मैदानहरू हराउँदै गएपछि स्थानीय युवाहरू जोखिमपूर्ण रूपमा सडकलाई नै खेलमैदान बनाउन विवश छन्। खेलकुद र प्रतिभा विकासका ठूला आश्वासनका बीच स्थानीय जनप्रतिनिधि र प्रशासनले चासो नदेखाउँदा युवाहरूको भविष्य अन्योलमा परेको छ।
यो विषय सार्वजनिक रूपमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसले ग्रामीण तथा अर्ध-सहरी क्षेत्रमा खेलकुद पूर्वाधारको चरम अभाव र युवाहरूको सुरक्षाको गम्भीर मुद्दालाई उजागर गर्दछ। सवारीसाधन आवतजावत गर्ने सडकमा खेलकुद गतिविधि सञ्चालन हुनु खेलाडी र सर्वसाधारण दुवैका लागि असुरक्षित छ। यसले पहाडी क्षेत्रका करिब ८० प्रतिशत प्रतिभाहरू उदाउने चियाबगान र गाउँ-बस्तीको उपेक्षा भइरहेको यथार्थलाई देखाउँछ र खेलकुदको विकासका लागि सरकारी तदारुकताको आवश्यकतालाई स्पष्ट पार्छ।
अहिले सारा विश्व नै फुटबलको उत्साह र रोमाञ्चमा डुबेको छ। बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबैलाई फुटबलको आकर्षणले छोएको बेला, फुटबलको उर्वर भूमि मानिने दार्जीलिङ पहाड यसबाट अछुतो रहने कुरै भएन। तर, यही फुटबलप्रेमी क्षेत्रका युवाहरू आज खेल मैदान नपाएर सडकको गल्लीमा आफ्नो प्रतिभा खेर फाल्न बाध्य छन्। सोनादा बजारभन्दा केही तल रहेको फूलबारी होपटाउन क्षेत्रका युवाहरूको यो बाध्यता अहिले चर्चाको विषय बनेको छ।
दार्जीलिङ पहाडले विगतमा थुप्रै दिग्गज र प्रतिभाशाली फुटबल खेलाडीहरू देशलाई दिएको गौरवशाली इतिहास छ। विश्व फुटबलका ठूला खेलाडीहरूको खेलयात्रा पनि गाउँघरकै सामान्य मैदान र आँगनबाट सुरु हुने गर्दछ। कुनै समय दार्जीलिङमा प्रशस्त खुला जमिन र फराकिला खेल मैदानहरू थिए, जहाँ बालबालिका र युवाहरू स्वतन्त्र रूपमा खेल्न पाउँथे। तर, पछिल्लो समय बढ्दो सहरीकरणका कारण सहर मात्र होइन, गाउँ-बस्तीसमेत साँघुरिँदै गएका छन्। भएका खेलमैदानहरू पनि संरक्षण र उचित व्यवस्थापनको अभावमा प्रयोग गर्न नमिल्ने अवस्थामा पुगेका छन्।
के भएको हो?
सहरीकरणको यही मारमा सोनादाको फूलबारी होपटाउन क्षेत्र परेको छ। यहाँका स्थानीय युवाहरू लामो समयदेखि एउटा व्यवस्थित खेल मैदानको पर्खाइमा छन्। मैदान नभएपछि उनीहरूले फुटबल, क्रिकेट लगायतका खेलहरू खेल्नका लागि सडकलाई नै रोज्नुपरेको छ। गुडिरहेका सवारीसाधनका बीच सडकमै ओर्लिएर खेलकुद गतिविधि सञ्चालन गर्नु उनीहरूको रहर नभएर बाध्यता बनेको हो।
कसको सहभागिता र प्रयास?
यस गम्भीर समस्याको समाधानका लागि फूलबारी होपटाउनका स्थानीय बासिन्दा, खेलप्रेमीहरू तथा खेलकुदसँग आबद्ध विभिन्न सङ्घ-संस्थाहरू लामो समयदेखि सक्रिय छन्। उनीहरूले सामूहिक रूपमा स्थानीय जनप्रतिनिधिहरू, गोर्खाल्याण्ड क्षेत्रीय प्रशासन (जीटीए) तथा सम्बन्धित सरकारी विभागहरूमा पटक-पटक लिखित एवं मौखिक रूपमा ध्यानाकर्षण गराइसकेका छन्। तर, स्थानीयहरूको गुनासो अनुसार अहिलेसम्म प्रशासन र जनप्रतिनिधिहरूबाट कुनै ठोस कदम चालिएको छैन।
यसको महत्त्व र सार्वजनिक प्रभाव
युवाहरूको सशक्तिकरण, खेलकुदको विकास र स्वस्थ समाज निर्माणका विषयमा ठूला-ठूला भाषण र प्रतिबद्धताहरू सुनिने गरे तापनि व्यवहारमा त्यसको कुनै प्रभाव नदेखिएको स्थानीय बताउँछन्। स्थानीयका अनुसार, सम्बन्धित निकायहरूको यो उदासीनता “सुनेर पनि नसुन्ने र देखेर पनि नदेख्नेहरूको अगाडि गीत गाएर नाचेझैँ” भएको छ। दार्जीलिङ पहाडको खेलकुद र संस्कृतिमा चियाबगान र ग्रामीण क्षेत्रका युवाहरूको योगदान ८० प्रतिशतभन्दा बढी छ। तर, यिनै ग्रामीण क्षेत्रका प्रतिभाहरू सरकार र प्रशासनको प्राथमिकताबाट निरन्तर ओझेलमा परिरहेका छन्। सवारीसाधन चल्ने सडकमा खेलिँदा दुर्घटनाको जोखिम उच्च रहन्छ, जसले समग्र समाजलाई नै चिन्तित तुल्याएको छ।
अबको समय केवल आश्वासनमा अल्झिने समय होइन। चुनावको समयमा मात्र युवाहरूलाई सम्झिने र चुनाव सकिएपछि समस्यालाई वास्ता नगर्ने परिपाटीको अन्त्य हुनुपर्छ। फूलबारी होपटाउन लगायत खेलमैदानविहीन क्षेत्रका युवाहरूको भविष्य सुरक्षित गर्न र उनीहरूको खेल प्रतिभालाई सही दिशा दिनका लागि यथाशीघ्र व्यवस्थित खेल मैदान निर्माण गरिनु आवश्यक छ। सम्बन्धित निकायहरूले समयमै जिम्मेवारी बोध गरी ठोस कदम चाल्नु नै आजको मुख्य माग र आवश्यकता हो।
(FAQs)
१. फूलबारी होपटाउनका युवाहरू किन सडकमै खेल्न बाध्य छन्?
फूलबारी होपटाउन क्षेत्रमा लामो समयदेखि कुनै व्यवस्थित खेलमैदान छैन। बढ्दो सहरीकरणका कारण खुला ठाउँहरू नासिएका र भएका मैदान पनि संरक्षणको अभावमा प्रयोगविहीन भएकाले युवाहरू फुटबल र क्रिकेट सडकमै खेल्न बाध्य भएका हुन्।
२. सडकमा खेलकुद गतिविधि सञ्चालन गर्दा कस्तो जोखिम छ?
सडकमा निरन्तर सवारीसाधनहरू आवतजावत गर्ने हुनाले त्यहाँ खेल्नु खेलाडीहरूको सुरक्षाका दृष्टिले अत्यन्तै खतरनाक छ। यसले गर्दा जुनसुकै बेला पनि ठूलो दुर्घटना हुन सक्ने जोखिम रहन्छ, जसले समाजमा चिन्ता बढाएको छ।
