पेट्रोलमा २०% इथेनल मिसाउने विरोधको बीचमा, सरकारले हाल यो मात्रा २५% मा बढाउने योजना अगाडि बढाउन सक्छ। सरकारले यो संक्रमणलाई हतारमा भन्दा बिस्तारै र व्यवस्थित रूपमा लागू गर्न चाहन्छ। सरकारले सुरुमा २०३० सम्ममा पेट्रोलमा २०% इथेनल मिसाउने योजना बनाएको थियो। यद्यपि, यो लक्ष्यभन्दा धेरै अघि, E20 इन्धन (८०% पेट्रोल र २०% इथेनल) देशभर मानक पेट्रोलको रूपमा लागू गरिएको थियो, र अब सबैतिर उपलब्ध छ। यसैबीच, अटोमोटिभ रिसर्च एसोसिएसन अफ इन्डिया (ARAI) को एक अध्ययनले पुराना E10-अनुरूप सवारी साधनहरूमा E20 इन्धन प्रयोग गर्नाले इन्धन प्रणालीमा रबरका भागहरूलाई क्षति पुर्याउन सक्छ भन्ने कुरा पत्ता लगाएको छ। यद्यपि, यो प्रतिवेदन अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। यी सबै कुरा बारेमा १२ प्रश्नहरूको जवाफमा सम्पूर्ण मुद्दा बुझ्न सकिनेछः
प्रश्न १: यो निर्णयलाई स्थगित गर्नु वा ढिलो गर्नुको मुख्य कारण के हो ?
उत्तर: यो मुख्यतया पेट्रोलमा इथेनलको मात्रामा तीव्र वृद्धिको बारेमा देशभरका सवारी साधन मालिकहरू र कार निर्माताहरू (OEMs) बाट प्रतिक्रिया र चिन्ताको कारण हो।
केवल तीन वर्षमा इथेनॉल मिश्रण दोब्बर भएको कारण, धेरै उपभोक्ताहरूले सवारी साधनको माइलेजमा उल्लेखनीय गिरावट आएको गुनासो गरेका छन्। यसबाहेक, पुराना सवारी साधनहरूमा इन्जिन र इन्धन प्रणालीका पार्टपुर्जाहरूमा क्षति हुने चिन्ताले पनि सरकारलाई यसबारे विचार गर्न प्रेरित गरेको छ।
प्रश्न २: E20 पेट्रोलको बारेमा केही सामान्य उपभोक्ता गुनासोहरू के हुन् जसले E25 को विरोध गरिरहेका छन् ?
उत्तर: सवारी साधन मालिकहरूबाट सबैभन्दा ठूलो गुनासो माइलेज हो। पेट्रोलमा इथेनॉलको मात्रा बढेकोले गाडीको माइलेजमा कमी आएको छ। यसबाहेक, पुराना सवारी साधन भएकाहरू चिन्तित छन् कि पर्याप्त चेतावनी वा तयारी बिना अचानक E20 पेट्रोलको परिचयले उनीहरूको इन्जिनका पार्टपुर्जाहरूलाई क्षति पुर्याइरहेको छ।
प्रश्न ३: प्राविधिक रूपमा, पेट्रोलमा इथेनल थप्दा किन माइलेज घट्छ ?
उत्तर: यसको सरल कारण यो हो कि इथेनलको क्यालोरिफिक मान, वा ऊर्जा क्षमता, शुद्ध पेट्रोलको भन्दा कम छ। यसको अर्थ एउटै मात्रामा जलाउँदा, इथेनलले पेट्रोल जत्तिकै ऊर्जा उत्पादन गर्दैन, जसले गर्दा माइलेज कम हुन्छ। यसबाहेक, इथेनल शुद्ध पेट्रोल भन्दा उच्च तापक्रममा जल्छ।
प्रश्न ४: यस ARAI रिपोर्टमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण खोज के हो ?
उत्तर: रिपोर्ट अनुसार, E10 सवारी साधनहरूमा E20 इन्धन प्रयोग गर्नाले इन्धन प्रणालीलाई क्षति पुर्याउन सक्छ। यसले पाइप, ग्यास्केट, सिल र ओ-रिङ जस्ता रबरका भागहरूलाई क्षति पुर्याउँछ। रिपोर्टले यी रबरका भागहरूलाई प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने हुन सक्छ भनी बताउँछ।
प्रश्न ५: के प्रतिवेदन सार्वजनिक रूपमा जारी गरिएको छ, र यसको महत्त्व के हो ?
उत्तर: होइन, यो अध्ययन प्रतिवेदन अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। यद्यपि, यो प्रतिवेदन सरकार र देशका प्रमुख अटोमेकरहरू (OEMs) बीच नीति विकास र प्राविधिक सुधारहरूको लागि एक प्रमुख सन्दर्भ बिन्दु बनेको छ।
प्रश्न ६: चार पाङ्ग्रे इन्जिनहरूमा E20 इन्धनको प्रभावको मूल्याङ्कन गर्न के परीक्षण गरिएको थियो ?
उत्तर: रिपोर्ट अनुसार, दुई OEM ले इन्जिन स्थायित्व परीक्षणहरू गरे। एउटा निर्माताको इन्जिनले ४०० घण्टाको परीक्षण पछि कुनै समस्या देखाएन र E20 इन्धनसँग राम्रो प्रदर्शन गर्यो। यद्यपि, अर्को निर्माताको लागि अवस्था फरक थियो। प्रश्न ७: दोस्रो चार पाङ्ग्रे निर्माताको इन्जिनमा कुन प्राविधिक समस्या देखियो ? उत्तर: दोस्रो OEM को इन्जिनको ८०९ घण्टा परीक्षण गर्दा, यसको निकास भल्भमा थर्मोमेकानिकल विफलता देखियो। यद्यपि, यस क्षेत्रका विज्ञहरूले निकास भल्भ विफलताको अन्य कारणहरू हुन सक्ने सुझाव दिन्छन्। प्रश्न ८: ‘थर्मोमेकानिकल विफलता’ भनेको के हो अनि यसले इन्जिनलाई के हानि पुर्याउँछ ? उत्तर: अत्यधिक ताप र द्रुत र बारम्बार चाल (यान्त्रिक तनाव) मिल्दा थर्मोमेकानिकल विफलता हुन्छ। यी दुईको संयुक्त दबाबले इन्जिनको निकास भल्भलाई मोड्न, फुट्न वा पूर्ण रूपमा भाँच्न सक्छ। उत्तर: प्रतिवेदनमा उल्लेख छ कि, BS-IV र BS-VI इन्जिन भएका चारपाङ्ग्रे सवारी साधनहरूको परीक्षणमा के भिन्नताहरू फेला परेका थिए ? उत्तर: प्रतिवेदनले बताउँछ कि, चारपाङ्ग्रे सवारी साधनको इन्जिन टिकाउपन परीक्षण अन्तर्गत, BS-IV इन्जिनले E20 इन्धनसँग स्वीकार्य प्रदर्शन गरेको थियो। यसको विपरित, BS-VI टर्बोचार्ज गरिएको इन्जिनमा २६५ घण्टाको टिकाउपन परीक्षण पछि मात्र समस्याहरू देखिए।
प्रतिवेदन अनुसार, तीनवटा दुईपाङ्ग्रे सवारी साधन निर्माताहरूद्वारा इन्जिन टिकाउपन परीक्षणहरू गरिएको थियो। यी परीक्षणहरूले इन्जिनहरूमा कुनै समस्या देखाएनन्। तिनीहरू E20 इन्धनसँग स्वीकार्य पाइएको थियो। प्रश्न ११: के E20 इन्धनले सवारी साधनको धातुका भागहरू वा उत्सर्जनमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ ? उत्तर: छैन। यस अध्ययनले पत्ता लगायो कि E20 इन्धनले सबै परीक्षण गरिएका सवारी साधनहरूमा धातुका कम्पोनेन्टहरूमा कुनै प्रतिकूल प्रभाव पार्दैन। यसबाहेक, E10-अनुरूप सवारी साधनहरूमा E20 इन्धन प्रयोग गर्दा पनि, साइलेन्सरबाट उत्सर्जन कानुनी सीमा भित्र रह्यो। प्रश्न १२: यसले सवारी साधनको माइलेज वा इन्धन खपतमा कस्तो प्रभाव पार्यो? उत्तर: ARAI अध्ययनले निष्कर्ष निकालेको छ कि E20 इन्धन प्रयोग गर्दा E10 इन्धनको तुलनामा सवारी साधनको इन्धन खपत २% देखि ६% सम्म बढ्यो। यसको अर्थ सवारी साधनको माइलेज घट्छ। यद्यपि, इन्धन खपतमा यो वृद्धि सवारी साधनको मोडेल र वर्गमा निर्भर गर्दछ। सरकारले परीक्षणले सवारी साधनको क्षतिको कुनै प्रमाण नदेखाएको बताएको छ। हालै गरिएको पत्रकार सम्मेलनमा, सरकारको प्रतिनिधित्व गर्ने विज्ञहरूले व्यापक परीक्षणले सवारी साधनको क्षतिको कुनै प्रमाण नदेखाएको बताएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा सवारी साधनको कार्यसम्पादनको बारेमा दाबीहरू बीच विज्ञहरूले पत्रकार सम्मेलन गरे। इन्जिनियर्स इन्डिया लिमिटेडका पूर्व सीएमडी वर्तिका शुक्लाको अतिरिक्त, बजाज अटो सर्कल प्रमुख मनप्रीत सिंह र TVS वरिष्ठ उपाध्यक्ष प्रशान्त कृष्णन पत्रकार सम्मेलनमा उपस्थित थिए। उनीहरूसँग टोयोटा किर्लोस्कर मोटरका कन्ट्री हेड विक्रम गुलाटी, मारुति सुजुकीका वरिष्ठ कार्यकारी अधिकृत राहुल भारती, हुन्डाई इन्डियाका पुनीत आनन्द र हिरो मोटोकर्पका आशुतोष वर्मा पनि सामेल थिए।
