१ महिना लगातार ओट्स खाँदा पाचन र तौलमा कस्तो असर पर्छ?

के हरेक बिहान रातभरि भिजाएको ओट्स खाँदा पाचन प्रक्रिया, तौल र रक्तसञ्चारमा चिनीको मात्रा (Blood Sugar) सुधार हुन सक्छ? एक ग्यास्ट्रो विशेषज्ञ (कलेजो तथा पेट रोग विशेषज्ञ) बुझाउँछन् कि यसले तपाईंको शरीरमा वास्तवमै के असर गर्छ—र कुन-कुन गल्तीहरूबाट बच्नुपर्छ।

रातभरि भिजाएको ओट्स (Overnight Oats) अचेल अनलाइनमा सबैभन्दा लोकप्रिय “स्वस्थ खाजा” मध्ये एक बनेको छ—यो बनाउन सजिलो, पेट भर्ने र आफ्नो इच्छा अनुसार विभिन्न स्वादमा तयार पार्न सकिने हुन्छ। तर, यदि तपाईंले यसलाई एक महिनासम्म हरेक बिहान खानुभयो भने वास्तवमा के हुन्छ?

आइएफआइसी (ISIC) मल्टिस्पेशालिटी हस्पिटलका ग्यास्ट्रो साइन्सेज विभागका निर्देशक तथा प्रमुख डा. शुभम वत्सका अनुसार, यदि तपाईंले यसलाई सही तरिकाले बनाउनुहुँदैछ भने यसको नतिजा प्रायः सकारात्मक नै हुन्छ।

एक महिनापछि तपाईंले कस्ता परिवर्तनहरू महसुस गर्न सक्नुहुन्छ?

“यदि सन्तुलित आहारको हिस्साका रूपमा खाइयो भने, एक महिनासम्म दैनिक रूपमा रातभरि भिजाएको ओट्स खानु स्वास्थ्यका लागि राम्रो बानी हुन सक्छ,” डा. वत्स भन्छन्।

ओट्समा फाइबर, जटिल कार्बोहाइड्रेट (Complex Carbohydrates), भिटामिन र खनिजहरू प्रचुर मात्रामा पाइन्छन्, जसले पेट भरिएको महसुस गराउन, पाचनमा मद्दत गर्न र बिहानभरि शरीरलाई निरन्तर ऊर्जा दिन मद्दत गर्दछ।

धेरै मानिसहरूले समयको साथसाथै राम्रोसँग दिसा हुनु (Bowel Movements), पेट अगाइरहनु र अस्वस्थकर खानेकुरा खाने इच्छा (Cravings) कम भएको महसुस गर्न सक्छन्।

तर यसमा एउटा सानो सर्त छ। “बिना कुनै परिवर्तन हरेक दिन एउटै खाजा खाँदा तपाईंको शरीरले पाउने पोषक तत्वहरूको दायरा सीमित हुन सक्छ,” उनी थप्छन्।

के यसले तौल घटाउन र ब्लड सुगर नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ?

हो, र यसको मुख्य कारण यसमा भएको फाइबर हो। “रातभरि भिजाएको ओट्समा घुलनशील फाइबर (Soluble Fibre), विशेष गरी ‘बिटा-ग्लुकान’ (Beta-glucan) प्रचुर मात्रामा हुन्छ, जसले पाचन प्रक्रियालाई ढिलो बनाउँछ र लामो समयसम्म पेट भरिएको महसुस गराउँछ, जसले तौल नियन्त्रणमा मद्दत पुर्‍याउँछ,” डा. वत्स बुझाउँछन्।

यो ढिलो पाचन प्रक्रियाले रगतमा ग्लुकोजको मात्रा बिस्तारै र सन्तुलित रूपमा पठाएर ब्लड सुगर नियन्त्रण गर्न पनि मद्दत गर्छ।

उनी थप्छन् कि ओट्सलाई प्रोटिन र स्वस्थ फ्याट (Healthy Fats)—जस्तै ग्रीक योगर्ट (दही), बदाम, काजु वा गेडागुडी (Seeds) सँग मिसाएर खाँदा यी फाइदाहरू अझ बढी हुन सक्छन्।

के भिजाएको ओट्स पकाएको ओट्सभन्दा बढी स्वस्थकर हुन्छ?

त्यस्तो होइन। “भिजाएको र पकाएको ओट्सको पोषण मूल्य (Nutritional Value) लगभग उस्तै हुन्छ,” डा. वत्स भन्छन्।

मुख्य फरक भनेको आराम र सुविधाको हो। भिजाउनाले ओट्स नरम हुन्छ, जसले गर्दा यो पचाउन सजिलो हुन्छ र यसले फाइटिक एसिड (Phytic Acid)—जुन खनिज अवशोषणमा बाधा पुर्‍याउने एक प्राकृतिक तत्व हो—त्यसलाई थोरै मात्रामा कम गर्न सक्छ।

कसले सावधानी अपनाउनुपर्छ?

रातभरि भिजाएको ओट्स धेरैजसो मानिसका लागि उपयुक्त भए तापनि केही व्यक्तिहरूले यसलाई खानुअघि केही परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन सक्छ। डा. वत्सका अनुसार:

• मधुमेह (Diabetes) भएका बिरामीहरूले: ओट्समा थप चिनी, मह वा गुलियो टपिङहरू हाल्नु हुँदैन।

• आईबीएस (IBS – पेट कराउने/दुख्ने समस्या) भएकाहरूले: यदि फाइबरका कारण पेट फुल्ने समस्या हुन्छ भने थोरै मात्रामा मात्र खानुपर्छ।

• ग्लुटेन प्रति संवेदनशील वा सिलियाक रोग (Celiac Disease) भएकाहरूले: प्रमाणित ग्लुटेन-मुक्त (Certified Gluten-free) ओट्स छनोट गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ, किनकि प्रशोधनका क्रममा सामान्य ओट्समा ग्लुटेन मिसिएको हुन सक्छ।

यसलाई बनाउने सबैभन्दा स्वस्थ तरिका:

यसलाई साधारण राख्नुहोस्: सादा रोल गरिएको ओट्स (Plain Rolled Oats), दूध वा बिना चिनीको दही, ताजा फलफूल, बदाम, गेडागुडी (Seeds) र एक चिम्टी दालचिनी।

“धेरै चिनी, फ्लेवर राखिएका सिरप, चकलेट स्प्रेड, गुलियो दही, वा अत्यधिक मात्रामा सुकेका फलफूल (Dried Fruits) हाल्नु हुँदैन,” उनी भन्छन्, किनकि यी चीजहरूले एक स्वस्थ खाजालाई चाँडै नै अत्यधिक चिनी भएको खानपानमा परिणत गर्न सक्छन्।