दार्जिलिङको ऐतिहासिक शैक्षिक संस्था रामकृष्ण शिक्षा परिषद् (आरकेएसपी) ले विविध साहित्यिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमसहित आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्ती मनाएको छ।
नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको अवसरमा दार्जिलिङको रामकृष्ण शिक्षा परिषद् (आरकेएसपी) बाल उच्चतर माध्यमिक विद्यालयले भव्य कार्यक्रम आयोजना गरेको छ। विद्यालयका शिक्षक, शिक्षिका, गैर-शिक्षण कर्मचारी र विद्यार्थीहरूको सहभागितामा आयोजित उक्त कार्यक्रममा कविता, नाटक, लोकनृत्य र संगीतका माध्यमबाट आदिकविप्रति श्रद्धासुमन अर्पण गरियो। नेपाली विभागकी प्रमुख शिक्षिका सुजाता दाहाल शर्माद्वारा लिखित नाटक “विश्वकप र भानुभक्त” यस वर्षको मुख्य आकर्षण बनेको थियो।
यो कार्यक्रम किन महत्त्वपूर्ण छ?
आदिकवि भानुभक्त आचार्यले नेपाली भाषा र साहित्यको उत्थानमा पुर्याउनुभएको योगदान अतुलनीय छ। उनले संस्कृतको रामायणलाई सरल नेपाली भाषामा अनुवाद गरेर आम नेपालीमाझ मर्यादा पुरुषोत्तम राम, माता सीता, लक्ष्मण र हनुमानको आदर्शलाई परिचित गराए। दार्जिलिङ क्षेत्रमा नेपाली भाषा, संस्कृति र पहिचानलाई जीवित राख्न तथा नयाँ पुस्तालाई भानुभक्तको साहित्यिक चेत र घाँसीबाट पाएको प्रेरणाको कथा बुझाउन आरकेएसपी जस्ता ऐतिहासिक शैक्षिक संस्थाहरूले गर्ने यस्ता आयोजनहरू अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।
मुख्य बुँदाहरू
-
भव्य उत्सव: रामकृष्ण शिक्षा परिषद् (आरकेएसपी) ले हरेक वर्ष झैँ यस वर्ष पनि आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्ती भव्य रूपमा मनाएको छ।
-
संस्थागत सहभागिता: कार्यक्रममा विद्यालयका प्रधान अध्यापक डा. मिलन तामाङ, शिक्षक-शिक्षिका, शिक्षणेत्तर कर्मचारी र विद्यार्थीहरूको उत्साहजनक उपस्थिति रहेको थियो।
-
सफल सञ्चालन: विद्यालयको नेपाली विभाग प्रमुख सुश्री सुजाता दाहाल शर्माले कार्यक्रमको कुशल सञ्चालन गर्नुभएको थियो।
-
सांस्कृतिक प्रस्तुति: शिक्षक-शिक्षिकाद्वारा रामायणको ‘बाल काण्ड’ पाठ, विद्यार्थीहरूद्वारा सामूहिक गीत “हे भानु” र लोकनृत्य प्रस्तुत गरिएका थिए।
-
साहित्यिक सिर्जना: कक्षा १२ विज्ञानका विद्यार्थी सिद्धार्थ क्षेत्री र वरिष्ठ शिक्षक अजय थापाले भानुभक्तप्रति समर्पित कविताहरू वाचन गरे।
मुख्य समाचार
नेपाली साहित्य आकाशका देदीप्यमान नक्षत्र आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्म वि.सं. १८१४ असार २९ गते (१३ जुलाई) मा पिता धनञ्जय आचार्य र माता धर्मवती आचार्यको कोखबाट भएको थियो। उनले आफ्ना बाजे श्रीकृष्ण आचार्यबाट संस्कृतको प्रारम्भिक ज्ञान हासिल गरेर उच्च शिक्षाका लागि बनारस गएका थिए। बनारसबाट शिक्षा लिएर फर्किएपछि उनमा केही अहंकार पलाएको भए तापनि एकजना सर्वसाधारण घाँसीको उच्च विचारले उनको जीवनको दिशा नै बदलिदियो।
वनमा घाँस काटेर, त्यसलाई बजारमा बेचेर कमाएको पैसाले समाजका लागि इनार (कुवा) खनाउने र आफ्नो नाम राख्ने घाँसीको सोच सुनेपछि भानुभक्तमा आत्मग्लानी भयो। घाँसीको त्यही परोपकारी भावनाबाट प्रेरणा लिएर उनले संस्कृतको रामायणलाई सरल नेपाली भाषामा अनुवाद गरे। रामायणका अतिरिक्त उनले ‘कान्तीपुरी नगरी’, ‘रामगीता’, ‘बधुशिक्षा’, ‘भक्तमाला’ र ‘एक मन चित्त लगाई चाकरी गऱ्या’ जस्ता प्रसिद्ध कविताहरू सिर्जना गरेर नेपाली साहित्यलाई समृद्ध बनाए।
आरकेएसपी विद्यालयमा भानु जयन्ती उत्सव
आदिकवि भानुभक्त आचार्यको यसै ऐतिहासिक योगदानलाई स्मरण गर्दै विश्वभरिका नेपाली समुदायले हरेक वर्ष १३ जुलाईमा उनको जन्मजयन्ती मनाउने गर्दछन्। यसै क्रममा दार्जिलिङको प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्था रामकृष्ण शिक्षा परिषद् (आरकेएसपी) बाल उच्चतर माध्यमिक विद्यालयमा भानु जयन्तीको एक दिन पछि भव्य कार्यक्रमको आयोजना गरियो।
कार्यक्रमको सुरुवात विद्यालयको नियमित प्रार्थना भजन र विद्यालय गीतबाट भएको थियो। यसपछि प्रधान अध्यापक डा. मिलन तामाङ तथा विद्यालयका वरिष्ठ शिक्षकहरूद्वारा संयुक्त रूपमा दीप प्रज्वलन गरी कार्यक्रमको औपचारिक उद्घाटन गरियो। उपस्थित सम्पूर्ण महानुभावहरूलाई शिक्षक श्री दिपेन तामाङले स्वागत सम्भाषणमार्फत स्वागत गर्नुभएको थियो।
विविध सांस्कृतिक तथा साहित्यिक प्रस्तुतिहरू
कार्यक्रमको मुख्य सत्रमा विद्यालयका शिक्षक-शिक्षिकाहरूद्वारा रामायणको ‘बाल काण्ड’ को सस्वर पाठ गरिएको थियो। त्यसलगत्तै विद्यार्थीहरूले आदिकविको सम्मानमा सामूहिक गीत “हे भानु” प्रस्तुत गरे। दीप सुब्बाको नेतृत्वमा विद्यार्थीहरूले उत्कृष्ट लोकनृत्य प्रदर्शन गरेर कार्यक्रममा रंग भरेका थिए।
साहित्यिक प्रस्तुतितर्फ कक्षा १२ विज्ञानका विद्यार्थी सिद्धार्थ क्षेत्रीले भानुभक्तको व्यक्तित्वमाथि केन्द्रित कविता प्रस्तुत गरे। त्यसपछि विद्यालयका वरिष्ठ शिक्षक अजय थापाले आफ्नै रचनाको कविता वाचन गरेर साहित्यिक माहौल सिर्जना गरे। कार्यक्रममा उपस्थित अन्य सर्जकहरूले पनि आफ्ना कविता प्रस्तुत गरेका थिए।
आकर्षणको केन्द्र: नाटक र संगीत
यस वर्षको कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण नेपाली विभागकी प्रमुख सुश्री सुजाता शर्माद्वारा लिखित नाटक “विश्वकप र भानुभक्त” रहेको थियो। उक्त नाटकलाई कलाकारहरूले मञ्चमा जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए, जसलाई उपस्थित दर्शकहरूले निकै रुचाए।
नाटक समापनपछि शिक्षक दिपेन तामाङ र शिक्षिका बर्खा डुकपाले चर्चित नेपाली गीत “देउरालीमा बतास” गाएर सम्पूर्ण हललाई मन्त्रमुग्ध पारे। नेपाली पहिचान र टोपीप्रतिको सम्मान व्यक्त गर्दै शिक्षकहरू प्रेमलाल सिन्चुरी र दिपेश क्षेत्रीले गोपाल योञ्जनको कालजयी गीत “यो मेरो टोपी” प्रस्तुत गरेका थिए।
नृत्य, संगीत र साहित्यिक भावनाको त्रिवेणी बनेको उक्त कार्यक्रमको समापन प्रधान अध्यापक डा. मिलन तामाङको निर्देशनात्मक एवं तार्किक भाषणसँगै भएको थियो। यसरी आरकेएसपी विद्यालय परिवारले आफ्ना आदिकविलाई कला, साहित्य र संगीतका माध्यमबाट हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै यस वर्षको भानुजयन्ती भव्य रूपमा सम्पन्न गरेको छ।
FAQs
१. आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्म कहिले र कहाँ भएको थियो?
आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्म वि.सं. १८१४ असार २९ गते (१३ जुलाई) मा तनहुँको रम्घामा पिता धनञ्जय आचार्य र माता धर्मवती आचार्यको घरमा भएको थियो। उनलाई नेपाली साहित्यका आदिकवि मानिन्छ।
२. भानुभक्त आचार्यलाई रामायण अनुवाद गर्ने प्रेरणा कसरी मिल्यो?
एक दिन जंगलमा एक घाँसीले घाँस काटेर बेचेको पैसाबाट समाजका लागि इनार खनाउने इच्छा व्यक्त गरे। उक्त साधारण घाँसीको उच्च परोपकारी विचार सुनेपछि भानुभक्तको अहंकार चुर भयो र उनले नेपाली समाजका लागि रामायण अनुवाद गर्ने प्रेरणा पाए।
३. आरकेएसपी विद्यालयमा आयोजित भानु जयन्ती कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण के थियो?
आरकेएसपी विद्यालयमा आयोजित कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण विद्यालयकी नेपाली विभाग प्रमुख सुश्री सुजाता दाहाल शर्माद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक “विश्वकप र भानुभक्त” को मञ्चन रहेको थियो।
