१५८ वर्षपछि अरुणाचल प्रदेशमा दुर्लभ हिमाली फूल पुनः फेला

अरुणाचल प्रदेशको तवाङ जिल्लामा १५८ वर्षपछि दुर्लभ हिमाली फूल साइनान्थस हुकेरी (Cyananthus hookeri) पुनः फेला परेको छ। सन् १८६७ मा सिक्किममा अन्तिम पटक अभिलेख गरिएको यो फूल भारतमा त्यसयता पहिलो पटक पुष्टि भएको हो। यस खोजलाई वनस्पति विज्ञानका क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।अनुसन्धानकर्ताहरूले तवाङको मागो गाउँ नजिकै रहेको चुना उपत्यकामा करिब ३,६०० मिटर उचाइमा यो दुर्लभ फूल भेट्टाएका हुन्। नीलो–बैजनी रङको घण्टी आकारको यो फूल क्याम्पानुलेसी (Campanulaceae) कुलअन्तर्गत पर्छ र अत्यन्त सीमित अल्पाइन क्षेत्रमा मात्र पाइन्छ। अनुसन्धानका क्रममा उक्त क्षेत्रमा तीनदेखि सातवटा परिपक्व बिरुवा भएका केही साना समूह मात्र फेला परेका छन्। वैज्ञानिकहरूका अनुसार भारतमा यसको परिपक्व बिरुवाको संख्या ५० भन्दा कम हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। त्यसैले यस प्रजातिलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ (IUCN) को मापदण्डअनुसार संकटापन्न (Endangered) सूचीमा राख्न सिफारिस गरिएको छ। यस पुनः खोजले अरुणाचल प्रदेशको समृद्ध जैविक विविधता र पूर्वी हिमालय क्षेत्रको संरक्षणको महत्त्वलाई थप उजागर गरेको वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ। साथै, हिमाली क्षेत्रमा निरन्तर अनुसन्धान र संरक्षण प्रयासलाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता पनि औँल्याइएको छ।