सिक्किमस्थित वातावरण संरक्षण समूह Affected Citizens of Teesta (ACT) ले आयोजना गरेको चारदिने ‘Teesta Matters to Me’ पदयात्रा पश्चिम बंगालको कालिम्पोङमा सम्पन्न भएको छ। पदयात्रामार्फत सहभागीहरूले टिस्टा नदी क्षेत्रमा प्रस्तावित केही जलविद्युत् परियोजना खारेज गर्न तथा हिमाली क्षेत्रमा दिगो विकास र वातावरण संरक्षणलाई प्राथमिकता दिन माग गरेका छन्।
यो किन महत्त्वपूर्ण छ?
टिस्टा नदी सिक्किम र उत्तरपूर्वी भारतको महत्त्वपूर्ण नदी प्रणालीमध्ये एक हो। नदी क्षेत्रमा निर्माणाधीन तथा प्रस्तावित जलविद्युत् परियोजनाबारे वातावरणीय, जैविक विविधता र स्थानीय समुदायको जीवनसँग सम्बन्धित चासो लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ।
मुख्य बुँदाहरू
- ‘Teesta Matters to Me’ शीर्षकको चारदिने पदयात्रा कालिम्पोङमा सम्पन्न।
- पदयात्राको आयोजना सिक्किमको वातावरणीय समूह ACT ले गरेको।
- सहभागीहरूले दिगो विकास र वातावरण संरक्षणको पक्षमा आवाज उठाए।
- एनएचपीसीको प्रस्तावित ५२० मेगावाट टिस्टा स्टेज–४ परियोजना र २८० मेगावाट पानन जलविद्युत् परियोजना खारेज गर्न माग।
- टिस्टा–रोङयोङ नदी क्षेत्रलाई ‘रिभर स्याङ्क्चुअरी’ घोषणा गर्न आग्रह।
- टिस्टा नदीका विद्यमान पाँच जलविद्युत् परियोजनाको नयाँ वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (EIA) गर्न माग।
मुख्य समाचार
परिचय
सिक्किमको वातावरणीय समूह Affected Citizens of Teesta (ACT) ले आयोजना गरेको चारदिने ‘Teesta Matters to Me’ पदयात्रा पश्चिम बंगालको कालिम्पोङमा सम्पन्न भएको छ। पदयात्राले टिस्टा नदी संरक्षण तथा जलविद्युत् परियोजनासँग सम्बन्धित वातावरणीय चासोलाई सार्वजनिक रूपमा उठाएको छ।
पृष्ठभूमि
ACT मुख्यतः सिक्किमको आदिवासी लेप्चा समुदायका सदस्यहरूको नेतृत्वमा गठन भएको वातावरणीय अभियान हो। यो अभियान उत्तर सिक्किमको जोङ्गु क्षेत्र तथा खाङ्चेन्दजोङ्गा जैविक आरक्ष क्षेत्रमा प्रस्तावित ठूला जलविद्युत् परियोजनाको विरोध गर्दै आएको छ।
के भयो?
चारदिने पदयात्रा जुलाई २४ मा उत्तर सिक्किमको फिदाङ गाउँबाट सुरु भएको थियो। विभिन्न स्थान हुँदै यात्रा कालिम्पोङस्थित टिस्टा र रंगीत नदीको सङ्गमस्थलमा पुगेर सम्पन्न भएको हो, जहाँ परम्परागत लेप्चा धार्मिक अनुष्ठान पनि गरिएको जनाइएको छ।
पदयात्राका क्रममा सहभागीहरूले स्थानीय समुदायसँग अन्तरक्रिया गर्दै हिमाली क्षेत्रमा पूर्वाधार विकास र वातावरण संरक्षणबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका थिए।
संलग्न व्यक्ति तथा संस्था
यस अभियानको आयोजना Affected Citizens of Teesta (ACT) ले गरेको हो। संगठनका महासचिव ग्यात्सो लेप्चाले पदयात्राको उद्देश्य टिस्टा नदी किनारका समुदायको आवाजलाई अझ सशक्त रूपमा प्रस्तुत गर्नु रहेको बताएका छन्।
जनतामा पर्ने प्रभाव
संगठनका अनुसार टिस्टा नदी क्षेत्रमा रहेका समुदायले वातावरणीय क्षति, प्राकृतिक विपद्को जोखिम तथा बाँध निर्माणका दीर्घकालीन प्रभावबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्। पदयात्रामार्फत यिनै विषयलाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउने प्रयास गरिएको हो।
प्रमुख मागहरू
ACT ले एनएचपीसीको प्रस्तावित ५२० मेगावाट टिस्टा स्टेज–४ जलविद्युत् परियोजना र २८० मेगावाट पानन जलविद्युत् परियोजना खारेज गर्न माग गरेको छ।
संगठनले टिस्टा–रोङयोङ नदी क्षेत्रलाई ‘रिभर स्याङ्क्चुअरी’ घोषणा गर्न तथा सिक्किमस्थित टिस्टा नदीका पाँचवटै जलविद्युत् परियोजनाको नयाँ वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (EIA) गरिनुपर्ने माग पनि दोहोर्याएको छ।
निष्कर्ष
‘Teesta Matters to Me’ पदयात्राले टिस्टा नदी संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलन र दिगो विकासका विषयलाई पुनः सार्वजनिक बहसमा ल्याएको छ। अभियानमार्फत वातावरण संरक्षण र स्थानीय समुदायका सरोकारलाई नीति निर्माण प्रक्रियामा समेटिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न (FAQ)
‘Teesta Matters to Me’ पदयात्रा के हो?
यो सिक्किमको वातावरणीय समूह ACT ले आयोजना गरेको चारदिने जनचेतनामूलक पदयात्रा हो, जसले टिस्टा नदी संरक्षण र केही प्रस्तावित जलविद्युत् परियोजनाप्रति उठाइएका वातावरणीय चासोलाई केन्द्रमा राखेको छ।
पदयात्राको मुख्य उद्देश्य के थियो?
पदयात्राको उद्देश्य टिस्टा नदी क्षेत्रका स्थानीय समुदायको आवाज उठाउनु, वातावरण संरक्षणको आवश्यकता औँल्याउनु तथा दिगो विकासको पक्षमा जनचेतना फैलाउनु थियो।
ACT ले कुन परियोजनाबारे माग उठाएको छ?
ACT ले एनएचपीसीको प्रस्तावित ५२० मेगावाट टिस्टा स्टेज–४ तथा २८० मेगावाट पानन जलविद्युत् परियोजना खारेज गर्न माग गरेको छ।
टिस्टा–रोङयोङ क्षेत्रबारे ACT को माग के छ?
संगठनले जैविक विविधता संरक्षणलाई ध्यानमा राख्दै टिस्टा–रोङयोङ नदी क्षेत्रलाई ‘रिभर स्याङ्क्चुअरी’ घोषणा गर्न माग गरेको छ।
पदयात्रा कहाँबाट सुरु भएर कहाँ सम्पन्न भयो?
पदयात्रा उत्तर सिक्किमको फिदाङ गाउँबाट सुरु भई पश्चिम बंगालको कालिम्पोङस्थित टिस्टा–रंगीत नदी सङ्गमस्थलमा सम्पन्न भएको हो।
