भारतको अन्तरिक्ष रकेटहरूमा चाँडै नै स्वदेशी अर्थात् ‘मेड इन भारत’ सेमीकन्डक्टर चिप्सको प्रयोग गरिने भएको छ। निजी अन्तरिक्ष कम्पनी स्काइरूट एयरोस्पेसको ‘विक्रम-१’ रकेटको सफल प्रक्षेपणपछि केन्द्रीय मन्त्री अश्विनी वैष्णवले यो महत्वपूर्ण घोषणा गर्नुभएको हो।
यो कदम भारतको अन्तरिक्ष तथा प्रविधि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरताको दिशामा एउटा ऐतिहासिक कोसेढुङ्गा हो। स्वदेशी सेमीकन्डक्टर चिप्सको प्रयोगले विदेशी प्रविधिमाथिको निर्भरता घटाउनुका साथै देशको रक्षा, प्रविधि र अन्तरिक्ष अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउन मद्दत पुर्याउँछ। यसले भारतको गहिरो-प्रविधि (deep-tech) इकोसिस्टम र निजी अन्तरिक्ष क्षेत्रको विकासमा ठूलो योगदान पुर्याउनेछ।
मुख्य समाचार
भारत अन्तरिक्ष तथा प्रविधिको क्षेत्रमा पूर्ण आत्मनिर्भरतातर्फ द्रुत गतिमा अघि बढिरहेको छ। केन्द्रीय रेलवे, सूचना तथा प्रसारण, र इलेक्ट्रोनिक्स तथा सूचना प्रविधि मन्त्री अश्विनी वैष्णवले अब भारतीय अन्तरिक्ष प्रक्षेपण सवारी साधन (रकेट) मा ‘मेड इन भारत’ सेमीकन्डक्टर चिप्स प्रयोग गरिने जानकारी दिनुभएको छ। निजी अन्तरिक्ष कम्पनी स्काइरूट एयरोस्पेसले आफ्नो ‘विक्रम-१ परीक्षण उडान-१’ मिसन सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेलगत्तै यो घोषणा सार्वजनिक भएको हो।
के भयो?
अन्तरिक्ष क्षेत्रमा नयाँ इतिहास रच्दै गत जुलाई १८ मा स्काइरूट एयरोस्पेसको ‘विक्रम-१ परीक्षण उडान-१’ सफलतापूर्वक पृथ्वीको कक्षमा पुगेको थियो। यस रकेटले आफ्नो अन्तिम चरणको प्रक्षेपण पूरा गर्दै लगभग ४५० किलोमिटरको उचाइमा रहेको कक्षमा पेलोड तैनाथ गर्यो। यो भारतको पहिलो निजी रूपमा विकसित कक्षीय-वर्ग (orbital-class) रकेटको सफल उडान हो।
यस सफलतापछि सोमबार केन्द्रीय मन्त्री अश्विनी वैष्णवले स्काइरूट एयरोस्पेसका अधिकारीहरूसँग विशेष भेटघाट गर्नुभयो। भेटपछि सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म X मा लेख्दै उहाँले भन्नुभयो, “हाम्रा रकेटहरूका लागि ‘मेड इन भारत’ चिप्स… चाँडै आउँदैछ!” यस ऐतिहासिक उपलब्धिमा भारत सरकार र निजी क्षेत्रको बलियो साझेदारी देखिएको छ। केन्द्रीय मन्त्री अश्विनी वैष्णवले प्रविधि र नीतिगत दिशा प्रदान गरिरहनुभएको छ भने स्काइरूट एयरोस्पेसका संस्थापकहरू पवन चन्दना र नागा भरत डाकाले प्रविधि विकासको नेतृत्व गरिरहनुभएको छ।
यसैबीच, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले स्काइरूटका संस्थापकहरूसँग भेट गरी विक्रम-१ मिसनको सफलता र भारतको निजी अन्तरिक्ष क्षेत्रको भविष्यबारे विस्तृत छलफल गर्नुभयो। प्रधानमन्त्रीले कम्पनीको ऊर्जा, महत्वाकांक्षा र सकारात्मक दृष्टिकोणको उच्च प्रशंसा गर्नुभयो।
सार्वजनिक प्रभाव
यस प्रविधिले भारतीय अर्थतन्त्र, प्रविधि क्षेत्र र युवा नवप्रवर्तनकर्ताहरूमा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ। भारत निजी क्षेत्रको कक्षीय प्रक्षेपण क्षमता भएको विश्वको तेस्रो देश बनेको छ। स्वदेशी चिप्स र निजी अन्तरिक्ष प्रविधिको विकासले देशमा उच्चस्तरीय प्राविधिक रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै भारतलाई विश्वव्यापी अन्तरिक्ष बजारमा प्रतिस्पर्धी बनाउन मद्दत पुर्याउनेछ।
स्काइरूट एयरोस्पेसले भारतमा विकसित अत्याधुनिक अन्तरिक्ष प्रविधिलाई विश्वव्यापी रूपमा प्रतिस्पर्धी बनाउने आफ्नो लक्ष्य दोहोर्याएको छ। आगामी दिनहरूमा ‘मेड इन भारत’ सेमीकन्डक्टर चिप्सलाई व्यावसायिक रूपमा रकेटहरूमा एकीकृत गरी प्रक्षेपण गर्ने योजना रहेको छ।
FAQs
‘मेड इन इन्डिया’ चिप्सको प्रयोग कहिले र कसरी हुनेछ?
विक्रम-१ को सफल परीक्षणपछि केन्द्रीय मन्त्री अश्विनी वैष्णवले स्वदेशी सेमीकन्डक्टर चिप्स चाँडै भारतीय रकेटहरूमा प्रयोग गरिने घोषणा गर्नुभएको हो। यसले रकेटको सञ्चालन र प्रविधिमा स्वदेशी चिप्सको शक्ति प्रदान गर्नेछ।
विक्रम-१ मिसनको मुख्य उपलब्धि के हो?
विक्रम-१ भारतको पहिलो निजी रूपमा विकसित कक्षीय-वर्गको रकेट हो। यसले लगभग ४५० किलोमिटरको उचाइमा रहेको पृथ्वीको कक्षमा सफलतापूर्वक पेलोड स्थापित गरेर भारतलाई निजी कक्षीय प्रक्षेपण क्षमता भएको विश्वको तेस्रो देश बनाएको छ।
