अस्तित्वको सङ्कटमा दार्जिलिङको प्रसिद्ध राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र

संरक्षण र सरकारी उदासीनताका कारण ओझेलमा पर्दै ऐतिहासिक पर्यटकीय स्थल

दार्जिलिङ जिल्लाकै एक चर्चित र ऐतिहासिक पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा परिचित राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र हाल आफ्नो अस्तित्व जोगाउन सङ्घर्ष गरिरहेको छ। लामो समयदेखि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको आकर्षणको केन्द्र रहेको यो स्थल आवश्यक मर्मतसम्भार र पूर्वाधार अभावका कारण दिनप्रतिदिन जीर्ण बन्दै गएको हो। सरकारी निकायको उदासीनताले गर्दा यो सुन्दर पर्यटकीय क्षेत्रको भविष्य नै अहिले सङ्कटमा परेको छ।

राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र दार्जिलिङको पर्यटन उद्योग र स्थानीय अर्थतन्त्रका लागि एक महत्त्वपूर्ण खम्बा हो। यस केन्द्रको जीर्ण अवस्थाले क्षेत्रको पर्यटन व्यवसायमा नकारात्मक असर पुर्‍याइरहेको छ भने अर्कातर्फ वातावरणीय र स्वास्थ्य सम्बन्धी जोखिमहरू पनि निम्त्याएको छ। स्थानीय रोजगार र ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणका दृष्टिकोणले पनि यस पर्यटन केन्द्रको पुनरुत्थान हुनु अत्यन्तै आवश्यक देखिएको छ।

मुख्य बुँदाहरू

• अस्तित्वको सङ्कट: दार्जिलिङ जिल्लाको प्रमुख पर्यटकीय आकर्षण मानिने राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र हाल उचित संरक्षण र मर्मतको अभावमा जीर्ण बनेको छ।

• ऐतिहासिक पृष्ठभूमि: यो पर्यटन केन्द्र दार्जिलिङ गोर्खा पार्वतीय परिषद् (दागोपाप) का तत्कालीन अध्यक्ष स्वर्गीय सुवास घिसिङको नेतृत्वकालमा निर्माण गरिएको हो।

• कर्मचारीहरूको अवस्था: केन्द्रमा हाल १० जना कर्मचारी कार्यरत छन्, जसले नियमित रूपमा सन्तोषजनक वेतन पाइरहेका छन् तर काम गर्ने आवश्यक वातावरण पाएका छैनन्।

• शारीरिक स्रोतको अभाव: कर्मचारीहरूका अनुसार आवश्यक उपकरण, स्रोत, साधन र सरकारी सहयोगको अभावका कारण केन्द्रको प्रभावकारी रेखदेख र व्यवस्थापन हुन सकेको छैन।

राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्रको वर्तमान अवस्था र सङ्कट

दार्जिलिङ जिल्लाको ऐतिहासिक र सुन्दर पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा चिनिएको राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्रको अवस्था हाल निकै चिन्ताजनक बनेको छ। वर्षौंदेखि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दै आएको यो केन्द्र अहिले पूर्वाधारको अभाव र प्रशासनिक उपेक्षाका कारण सङ्कटको मोडमा आइपुगेको छ।

यो पर्यटन केन्द्रको निर्माण दार्जिलिङ गोर्खा पार्वतीय परिषद् (दागोपाप) को कार्यकालमा तत्कालीन अध्यक्ष स्वर्गीय सुवास घिसिङको विशेष नेतृत्वमा गरिएको थियो। दार्जिलिङ आउने पर्यटकहरूका लागि यो एक प्रमुख गन्तव्यस्थल बनेको थियो। तर, नेतृत्व परिवर्तन र समयको अन्तरालसँगै यस केन्द्रले पाउनुपर्ने प्राथमिकता पाउन सकेन। दागोपाप पछिको जीटीए प्रशासन र अन्य सम्बन्धित सरकारहरूले यसको संरक्षण र विकासतर्फ कुनै ठोस कदम नचालेको स्थानीय बासिन्दाहरूको गुनासो छ।

हाल यस पर्यटकीय केन्द्रमा १० जना कर्मचारीहरू कार्यरत छन्। कर्मचारीहरूले आफ्नो पारिश्रमिक र वेतन नियमित रूपमा सन्तोषजनक रूपमा पाइरहेका भए तापनि काम गर्ने आवश्यक साधन र वातावरण नहुँदा उनीहरू समस्यामा परेका छन्। केन्द्रको सरसफाइ र मर्मतका लागि आवश्यक पर्ने सामग्री र आधुनिक उपकरणहरूको चरम अभाव छ। कर्मचारीहरूका अनुसार, यदि सम्बन्धित निकायले आवश्यक सरसफाइ सामग्री, मर्मतका उपकरण र पर्याप्त सहयोग उपलब्ध गराएमा आफूहरू यस केन्द्रलाई पुनः व्यवस्थित र सुन्दर बनाउन पूर्ण रूपमा तयार छन्।

केन्द्रभित्र रहेका संरचनाहरूमध्ये विशेष गरी यहाँको स्विमिङ पुल अहिले सबैभन्दा दयनीय अवस्थामा पुगेको छ। कुनै समय पर्यटकहरूका लागि मुख्य आकर्षणको विन्दु बनेको यो पुल हाल विभागको चरम उदासीनताको प्रतीक बनेको छ। पुलको पानी लामो समयदेखि परिवर्तन नगरिएकाले फोहोर भई लेउले ढाकेको छ। पुलको वरपर ठूला-ठूला झारहरू उम्रेका छन्, जसका कारण यो क्षेत्र हाल लामखुट्टेको प्रजनन स्थलमा परिणत भएको छ। यसले गर्दा पर्यटकीय स्थलको सौन्दर्य मात्र बिग्रेको छैन, बरु आसपासका क्षेत्रमा स्वास्थ्य जोखिम समेत बढाएको छ।

दार्जिलिङको समग्र पर्यटन व्यवसाय र पहिचानसँग जोडिएको यस राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्रलाई जोगाउन अब ढिला भइसकेको स्थानीय व्यवसायी र नागरिकहरूको भनाइ छ। यसको संरक्षण, सरसफाइ र आधुनिक पूर्वाधार सुधारका लागि सम्बन्धित सरकारी निकायले तत्काल ध्यान दिनुपर्ने माग जोडदार रूपमा उठिरहेको छ। यदि समयमै यसको जीर्णोद्धार र व्यवस्थापनका लागि उचित कदम नचालिएमा, दार्जिलिङले आफ्नो एक ऐतिहासिक र सुन्दर पर्यटन स्थल सधैँका लागि गुमाउने निश्चित देखिन्छ।

FAQs

१) राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र कहाँ अवस्थित छ?

राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्य अन्तर्गत पर्ने प्रसिद्ध पर्यटकीय जिल्ला दार्जिलिङमा अवस्थित छ। यो क्षेत्र लामो समयदेखि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको प्रमुख रोजाइको गन्तव्य रहँदै आएको छ।

२) यो पर्यटन केन्द्र कसको नेतृत्वमा निर्माण गरिएको थियो?

यो पर्यटन केन्द्र दार्जिलिङ गोर्खा पार्वतीय परिषद् (दागोपाप) को कार्यकालमा तत्कालीन परिषद् अध्यक्ष स्वर्गीय सुवास घिसिङको नेतृत्वकालमा निर्माण गरिएको ऐतिहासिक पर्यटकीय संरचना हो।

३) हाल राङभाङ तामाकोसी पर्यटन केन्द्रको मुख्य समस्या के हो?

यस केन्द्रको मुख्य समस्या सरकारी उदासीनता, नियमित मर्मतसम्भारको अभाव, आवश्यक पूर्वाधार, सरसफाइ सामग्री र आधुनिक उपकरणहरूको कमी हुनु हो, जसले गर्दा यो ऐतिहासिक स्थल दिनप्रतिदिन जीर्ण बन्दै गएको छ।