लद्दाखका प्रसिद्ध जलवायु कार्यकर्ता सोनम वाङचुकको स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै उनलाई अस्पताल स्थानान्तरण गर्ने सरकारको कदम कानुनी रूपमा सही र ‘आफ्नो अधिकार भित्र’ रहेको दिल्ली उच्च अदालतले स्पष्ट पारेको छ।
दिल्ली उच्च अदालतले जलवायु कार्यकर्ता सोनम वाङचुकलाई जन्तर मन्तरबाट सफदरजंग अस्पतालमा स्थानान्तरण गर्ने सरकारको निर्णयलाई कानुनसम्मत ठहर गरेको छ। लामो समयको अनसनका कारण बिग्रँदै गएको स्वास्थ्य अवस्थालाई बचाउन यो कदम चालिएकाले यसलाई मनमानी भन्न नमिल्ने अदालतको भनाइ छ। अदालतले वाङचुकलाई निजी अस्पतालमा सार्ने उनकी श्रीमतीको मागलाई समेत अस्वीकार गरेको छ।
यो फैसला सार्वजनिक विरोध प्रदर्शन, भोक हडताल र यस्तो अवस्थामा राज्यको चिकित्सा हस्तक्षेपको अधिकार क्षेत्रका दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण छ। यसले नागरिकको जीवन रक्षाका लागि सरकार र चिकित्सा क्षेत्रको दायित्व तथा कानुनी सीमालाई स्पष्ट पार्छ। अनसनकारीको स्वास्थ्य जोखिममा पर्दा राज्यले चाल्न सक्ने कदमको कानुनी वैधतालाई यस आदेशले स्थापित गरेको छ।
मुख्य बुँदाहरू
-
दिल्ली उच्च अदालतद्वारा सोनम वाङचुकलाई सफदरजंग अस्पतालमा स्थानान्तरण गर्ने सरकारी निर्णयको समर्थन।
-
२० दिन लामो अनिश्चितकालीन भोक हडतालका कारण वाङचुकको स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर बन्दै गएपछि अस्पताल सारिएको।
-
अदालतले वाङचुककी श्रीमती गीताञ्जली आङ्मोद्वारा दायर निवेदनमा अन्तरिम आदेश दिन र निजी अस्पतालमा सार्न अस्वीकार गरेको।
-
सरकारले आफ्नो कानुनी अधिकार भित्र रहेर नागरिकको जीवन रक्षाका लागि कदम चालेको अदालतको ठहर।
-
अस्पतालमा वाङचुकलाई छुट्टै कोठा उपलब्ध गराइएको र परिवारलाई चौबीसै घण्टा भेटघाटको पहुँच दिइएको।
-
स्थानान्तरणका क्रममा प्रहरीद्वारा कुनै पनि बल वा लाठीचार्ज प्रयोग नगरिएको स्पष्टीकरण।
-
डाक्टरहरूको निगरानीमा वाङचुककै सहमतिमा मौखिक औषधि मात्र दिइएकाले बल प्रयोग नभएको पुष्टि।
मुख्य समाचार
दिल्ली उच्च अदालतले आइतबार एक महत्त्वपूर्ण आदेश जारी गर्दै जलवायु कार्यकर्ता सोनम वाङचुकलाई जन्तर मन्तरको अनसन स्थलबाट सफदरजंग अस्पतालमा स्थानान्तरण गर्ने सरकारको निर्णयलाई पूर्ण रूपमा समर्थन गरेको छ। अदालतले लामो समयसम्मको अनसनका कारण बिग्रँदै गएको उनको स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै चालिएको यो कदम कुनै पनि हालतमा मनमानी नभएको स्पष्ट पारेको छ।
जलवायु र लद्दाखको वातावरण संरक्षणको माग राख्दै वाङचुक जन्तर मन्तरमा २० दिनदेखि अनिश्चितकालीन भोक हडतालमा थिए। लामो समयको भोक हडतालले उनको शरीर कमजोर बन्दै गएपछि प्रशासनले उनलाई अस्पताल भर्ना गरेको थियो। यसै बीच, वाङचुककी श्रीमती गीताञ्जली आङ्मोले सरकारी अस्पतालको सट्टा उनलाई निजी स्वास्थ्य सुविधामा स्थानान्तरण गर्न माग गर्दै अदालतमा निवेदन दायर गरेकी थिइन्। तर, उच्च अदालतले उक्त निवेदनमा कुनै पनि अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गर्दै सफदरजंग अस्पतालकै उपचारलाई निरन्तरता दिने निर्णय गर्यो।
अदालतले सुनुवाइका क्रममा स्पष्ट रूपमा भन्यो कि वाङचुक आफैँ कुनै अस्पतालमा भर्ना भएका थिएनन् र यस्तो गम्भीर परिस्थितिमा नागरिकको ज्यान जोगाउन सरकारले चालेको कदम “आफ्नो अधिकार भित्र” रहेको छ। अदालतको यो निर्णयले कानुन र चिकित्सा क्षेत्रको समन्वयलाई सही रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
प्रशासनिक रेकर्ड अनुसार, अस्पतालमा वाङचुकको हेरचाहमा कुनै कमी गरिएको छैन। उनलाई सफदरजंग अस्पतालमा एउटा छुट्टै कोठा प्रदान गरिएको छ भने उनको परिवारलाई चौबीसै घण्टा उनीसँग पहुँच दिइएको छ। चिकित्सकहरूले उनको स्वास्थ्यको नजिकबाट निगरानी गरिरहेका छन्। अदालतले यो पनि उल्लेख गर्यो कि वाङचुकको सहमतिमा मात्र उनलाई मौखिक औषधिहरू दिइँदै छ, जसले गर्दा उनी विरुद्ध कुनै पनि प्रकारको बल प्रयोग गरिएको भन्ने दाबी गलत साबित हुन्छ।
यसै सन्दर्भमा दिल्ली प्रहरी र अस्पतालका अधिकारीहरूले छुट्टाछुट्टै बयान दिँदै वाङचुकलाई चिकित्सा सल्लाह र अदालतको पूर्व निर्देशन पालना गर्दै सुरक्षित रूपमा अस्पताल सारिएको बताएका छन्। दिल्ली प्रहरीले स्थानान्तरणको क्रममा प्रदर्शनकारी वा वाङचुकमाथि “कुनै पनि लाठीचार्ज वा त्यस्तो प्रकारको केहि” नभएको र पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण तवरले काम गरिएको जनाएको छ।
यसअघि दायर गरिएको सार्वजनिक हितको याचिकामा वाङचुकको स्वास्थ्यलाई लिएर तत्काल चिकित्सा हस्तक्षेप, अस्पताल भर्ना र आवश्यकता परेमा अनिवार्य खाना खुवाउनेसम्मको माग गरिएको थियो। अदालतले “प्रत्येक नागरिकको जीवन बहुमूल्य छ” र यसलाई बचाउन सबै आवश्यक चिकित्सा प्रयासहरू गरिनुपर्छ भन्ने कुरामा जोड दिँदै उनको अवस्था दैनिक रूपमा निगरानी गर्न निर्देशन दिएको छ।
FAQs
प्रश्न १: दिल्ली उच्च अदालतले सोनम वाङचुकको सफदरजंग अस्पतालमा स्थानान्तरणलाई किन समर्थन गर्यो?
उत्तर: दिल्ली उच्च अदालतले सोनम वाङचुकको अनसनका कारण स्वास्थ्य स्थिति निकै बिग्रँदै गएकाले उनलाई तत्काल चिकित्सा पर्यवेक्षणको आवश्यकता रहेको ठहर गर्दै सरकारी स्थानान्तरणको कदमलाई उचित र कानुनसम्मत भनेको हो।
प्रश्न २: के दिल्ली उच्च अदालतले सोनम वाङचुकलाई निजी अस्पतालमा स्थानान्तरण गर्न अनुमति दियो?
उत्तर: छैन, अदालतले उनकी श्रीमती गीताञ्जली आङ्मोले दायर गरेको निवेदनमा अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गर्दै वाङचुकलाई निजी अस्पतालमा सार्ने मागलाई अस्वीकार गरेको छ र सफदरजंग अस्पतालमै उपचार जारी राख्न भनेको छ।
प्रश्न ३: सोनम वाङचुक कति दिनदेखि भोक हडतालमा थिए?
उत्तर: जलवायु कार्यकर्ता सोनम वाङचुक आफ्नो माग पूरा गराउन दिल्लीको जन्तर मन्तरमा २० दिनदेखि अनिश्चितकालीन भोक हडतालमा बसिरहेका थिए, जसका कारण उनको स्वास्थ्यमा गम्भीर समस्या देखिएको थियो।
#SonamWangchuk #DelhHiighCourt #JantarMantar #ClimateActivist #SafdarjungHospital
