न्यूयोर्क शहरका मेयर जोहरान ममदानीले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहू आगामी सेप्टेम्बरमा संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) को महासभामा सहभागी हुन न्यूयोर्क आएमा उनलाई पक्राउ गर्न सकिने कानूनी आधारबारे आफ्नो प्रशासनले गहन अध्ययन गरिरहेको खुलासा गरेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय अपराध अदालत (आईसीसी) ले नेतान्याहाूविरुद्ध जारी गरेको पक्राउ वारण्टलाई टेकेर यस्तो कदम चाल्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्नेमा न्यूयोर्क शहरको कानूनी विभागसँग छलफल भइरहेको उनले स्पष्ट पारेका छन्।
ममदानीको भनाइ र आईसीसीको पक्राउ वारण्ट
‘द न्यूयोर्क टाइम्स’ को ‘द इन्टरभ्यु’ पोडकास्टमा बोल्दै मेयर ममदानीले आफू प्रधानमन्त्री नेतान्याहू ‘द हेग’ (अन्तर्राष्ट्रिय अदालत) मा उपस्थित हुनुपर्ने मान्यतामा दृढ रहेको बताएका छन्। चुनावी अभियानका क्रममा पनि उनले आईसीसीको वारण्टका आधारमा नेतान्याहूलाई पक्राउ गर्न पहल गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।
अन्तर्राष्ट्रिय अपराध अदालतले सन् २०२४ मा सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासको आक्रमणपछि सुरु भएको गाजा युद्धका क्रममा भएका मानवीय क्षति र युद्ध अपराधका आरोपमा नेतान्याहू र अन्य केही इजरायली नेताविरुद्ध वारण्ट जारी गरेको थियो। इजरायल र नेतान्याहूले भने यी सम्पूर्ण आरोपहरू निराधार रहेको भन्दै निरन्तर खण्डन गर्दै आएका छन्।
अमेरिकी कानूनी जटिलता र राजनीतिक प्रतिक्रिया
संयुक्त राज्य अमेरिका आईसीसी स्थापना गर्ने रोम विधान (Rome Statute) को पक्षराष्ट्र नभएकाले अमेरिकी भूमिमा आईसीसीको पक्राउ वारण्ट कार्यान्वयन गर्ने कुनै कानूनी बाध्यता छैन। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेन, र विदेशमन्त्री मार्को रुबियो लगायतका शीर्ष अमेरिकी नेताहरूले आईसीसीको कदमको तीव्र आलोचना गर्दै आएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले ममदानीको अभिव्यक्तिलाई ‘शुद्ध राजनीतिक नाटक’ को संज्ञा दिएका छन्। अर्कोतर्फ, इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहूले पनि आफ्नो गिरफ्तारीको मागलाई महत्त्व नदिइएको सङ्केत गर्दै यसबारे कुनै चिन्ता नरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि इजरायली राजदूत डानी डानोनका अनुसार नेतान्याहू निर्धारित कार्यक्रमअनुसार नै न्यूयोर्क आएर महासभालाई सम्बोधन गर्नेछन्।
FAQs
के न्यूयोर्क शहरले इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहूलाई पक्राउ गर्न सक्छ?
अमेरिका आईसीसीको रोम विधानको पक्षराष्ट्र नभएकाले र कूटनीतिक संरक्षणका कारण स्थानीय प्रशासनले विदेशी राष्ट्रप्रमुखलाई पक्राउ गर्न कानूनी रूपमा जटिल छ। मेयर ममदानीले पनि विद्यमान कानूनले अनुमति दिएमा मात्र कदम चालिने बताएका छन्।
नेतान्याहूविरुद्ध आईसीसीले किन पक्राउ वारण्ट जारी गरेको हो?
सन् २०२३ अक्टोबर ७ को हमास आक्रमणपछि गाजामा चलाइएको सैन्य अभियानका क्रममा युद्ध अपराध र मानवताविरुद्धको अपराध गरेको आरोपमा आईसीसीले सन् २०२४ मा नेतान्याहूविरुद्ध पक्राउ वारण्ट जारी गरेको हो।
