सरकारी बसमा नारीहरूलाई नि:शुल्क सेवा अनि अतिरिक्त अपमान: पहाडी भेगमा जनगुनासो बढ्दो

सरकारी बसमा महिलाहरूका लागि सुरु गरिएको नि:शुल्क यात्रा सुविधा प्रभावकारी बन्नुको साटो अपमानको कारण बन्दै गएको छ।

पश्चिमबङ्गाल सरकारले नारी यात्रुहरूका लागि सुरु गरेको नि:शुल्क बस सेवा सञ्चालनमा गम्भीर लापरबाही देखिएको छ। बसका चालक र सहचालक (कण्डक्टर) हरूले महिला यात्रुहरूलाई देख्दा गाडी नरोक्ने र अपमानजनक व्यवहार गर्ने गरेको जनगुनासो बढेको छ। हालै दार्जीलिङको सोनादाका एक शिक्षक तथा साहित्यकारले प्रत्यक्ष देखेको घटनाले यस सरकारी सेवाभित्रको विभेद र बेथिति उजागर गरेको छ।

यो विषय सार्वजनिक यातायातमा महिलाहरूको सुरक्षा, अधिकार र सरकारी घोषणाको कार्यान्वयनसँग जोडिएको हुनाले निकै महत्त्वपूर्ण छ। सरकारले महिला हितका लागि नि:शुल्क सेवा त ल्यायो, तर स्थलगत रूपमा कर्मचारीहरूको गलत मानसिकताका कारण सर्वसाधारण महिला र विद्यार्थीहरूले सास्ती भोग्नुपरिरहेको छ। यसले सरकारी नियमको उल्लङ्घन मात्र नगरी पहाडी क्षेत्रका दिदीबहिनीहरूको आत्मसम्मानमा समेत ठेस पुर्‍याएको छ।

मुख्य बुँदाहरू

• पश्चिमबङ्गाल सरकारले नारी यात्रुहरूका लागि केही महिनादेखि नि:शुल्क बस सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

• बसका ड्राइवर र कण्डक्टरहरूले महिला तथा विद्यार्थीहरूलाई देख्दा बस नरोकी गाडीको गति तीव्र बनाउने गरेका छन्।

• गत १५ जुलाई २०२६ का दिन उत्तरबङ्गाल राज्य परिवहन सेवा (NBSTC) को बसमा महिला यात्रुप्रति प्रत्यक्ष विभेद गरिएको घटना सार्वजनिक भएको छ।

• दिलाराममा मुसलधारे वर्षाको समयमा गुडिरहेको बस (WB 63 A 2493) का चालकले महिला यात्रुलाई हेपेर गाडी रोकेनन्।

• विरोध गर्दा चालक र कण्डक्टरले गाडीमा सिट खाली नभएको झुटो बहाना बनाएका थिए।

• कण्डक्टरहरूले पुरुष यात्रुहरूबाट भाडा लिएर नियम बमोजिम टिकट नदिई अतिरिक्त कमाइ गर्ने गरेको समेत पाइएको छ।

मुख्य समाचार

पश्चिमबङ्गाल सरकारले महिला सशक्तीकरण र राहतका लागि सरकारी बसहरूमा नि:शुल्क सेवा लागू गरेको केही महिना भइसकेको छ। तर, यो कतिपय अवस्थामा नि:शुल्क सेवा मात्र नभएर अतिरिक्त अपमानको माध्यम बनिरहेको पाइएको छ। विशेष गरी पहाडी क्षेत्रमा सरकारी बसका चालक र सहचालकहरूको व्यवहारका कारण महिला तथा विद्यार्थी वर्गले दैनिक रूपमा सास्ती र विभेद भोग्नुपरिरहेको छ।

यस बेथितिको एउटा जीवन्त उदाहरण गत १५ जुलाई २०२६ को बिहीबारका दिन सार्वजनिक भयो। सोनादा, दार्जीलिङका शिक्षक एवं साहित्यकार जोगेन दर्नाल एक विशेष कामको सिलसिलामा खर्साङ र सोनादाबिचको छोटो यात्रामा थिए। त्यस दिन बिहानैदेखि मुसलधारे पानी परिरहेको थियो। खर्साङबाट घर फर्किने क्रममा उनले उत्तरबङ्गाल राज्य परिवहन सेवा (NBSTC) को WB 63 A 2493 नम्बरको बस भेटाए र खुला एवं सजिलो ठानेर त्यसमा सवार भए।

बाटोमा देखिएको विभेद र सहभागिता

यात्राका क्रममा शिक्षक दर्नालले बसका ड्राइवर र कण्डक्टरको गतिविधि नियाले। बाटोमा बस पर्खिरहेका महिला यात्रुहरूलाई देख्नासाथ तिनीहरूले गाडी रोक्नुको साटो गति झन् तीव्र पारेको उनले प्रत्यक्ष देखे। यो क्रम दिलाराम पुग्दा झन् पराकाष्ठामा पुग्यो। घनघोर पानी परिरहेको समयमा एक महिला यात्रुले बस रोक्न इसारा गरिन्। उनले बस चढ्नका लागि आफ्नो छाता समेत बन्द गरिसकेकी थिइन् र बसको ढोकाकै छेउको सिट पनि खाली थियो। चालकले सुरुमा बस रोक्ला जस्तो गरेर फेरि तुरुन्तै तीव्र गतिमा अघि बढायो।

महिला यात्रुमाथि गरिएको यो विभेद सहन नसकेर यात्रु दर्नालले तुरुन्तै ड्राइवर र कण्डक्टरसँग आपत्ति जनाए। मधेसी मूलका ती चालकले गाडीमा सिट खाली नभएको झुटो जवाफ दिए। यसपछि दर्नालले आक्रोश व्यक्त गर्दै भने, “के तिमीले लेडिस देखेर गाडी नरोकेको? पहाडी भूभागमा हाम्रा दिदीबहिनीहरूले सरकारको नि:शुल्क बस सेवा उपयोग गर्न पाउँदैनन्? उनीहरूलाई वञ्चित गराउने तिमी को हौ? म तिम्रो यस्तो व्यवहारको कम्प्लेन गरिदिन्छु।” दर्नालको यो प्रतिवादपछि बसमा सवार अन्य दुईजना महिला यात्रुले पनि “हो त! यिनीहरूले हामीलाई यसै गर्छन्” भन्दै समर्थन जनाए।

यस घटनापछि सामाजिक चेतनाको पाटोमाथि पनि प्रश्न उठेको छ। कतिपय महिलाहरू घरायसी मामिला वा व्यक्तिगत झगडामा कानुन र कचहरीसम्मको कुरा उठाउन अघि सर्ने भए तापनि सार्वजनिक यातायात जस्ता साझा ठाउँमा आफ्नो र अरूको अधिकारका लागि आवाज उठाउन नसक्नु दुःखद रहेको गुनासो दर्नालले पोखेका छन्। सार्वजनिक अधिकारका लागि मौन बस्ने प्रवृत्तिको अन्त्य हुनुपर्ने उनको बुझाइ छ।

आर्थिक अनियमितता र आगामी कदम

अनुगमनका क्रममा सरकारी बसका कण्डक्टरहरूले धेरै पुरुष यात्रीहरूबाट भाडा लिएर नियम बमोजिम टिकट नदिने गरेको पनि फेला परेको छ। उनीहरूले आफ्नो सरकारी तलबबाहेक छुट्टै अतिरिक्त कमाइ गर्नका लागि महिला यात्री (जसबाट पैसा उठ्दैन) लाई छोडेर पुरुष यात्रीलाई प्राथमिकता दिने गरेको स्पष्ट बुझिन्छ। यस्ता भ्रष्ट र विभेदकारी कर्मचारीहरूमाथि कडा कानुनी कारबाही हुनुपर्ने र सरकारले नि:शुल्क सेवाको नाममा महिलाहरूले भोग्नुपरेको अपमान रोक्न तत्कालै अनुगमन बढाउनुपर्ने देखिन्छ।

FAQs

प्रश्न: सरकारी बसमा महिलाहरूका लागि नि:शुल्क सेवा कहाँ र कहिलेदेखि सुरु भएको हो?

उत्तर: पश्चिमबङ्गाल सरकारले महिला यात्रुहरूलाई राहत दिनका लागि गत केही महिनादेखि सरकारी बसहरूमा यो नि:शुल्क सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको हो।

प्रश्न: महिला यात्रुहरूले सरकारी बसमा कस्तो समस्या भोगिरहेका छन्?

उत्तर: सरकारी बसका चालक र सहचालकहरूले महिला तथा विद्यार्थीहरू देखेपछि बस नरोक्ने, गाडीको गति तीव्र बनाउने र सिट खाली हुँदाहुँदै पनि झुटो बहाना बनाएर चढाउन अस्वीकार गर्ने जस्ता विभेदकारी र अपमानजनक व्यवहार गरिरहेका छन्।

प्रश्न: हालै सार्वजनिक भएको घटना कहिले र कहाँ घटेको हो?

उत्तर: यो घटना गत १५ जुलाई २०२६, बिहीबारका दिन दार्जीलिङ जिल्लाको खर्साङ र सोनादाबिचको दिलाराम क्षेत्रमा घटेको हो।