प्रत्येक वर्ष जुलाई १ मा मनाइने राष्ट्रिय डाक्टर्स डे केवल चिकित्सकहरूको योगदानको सम्मान गर्ने अवसर मात्र होइन, स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने सन्देश दिने दिन पनि हो। यस अवसरमा आयुर्वेद विशेषज्ञहरूले दैनिक जीवनमा अपनाउन सकिने पाँच सरल तर प्रभावकारी बानीले दीर्घायु र रोगमुक्त जीवनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताएका छन्। आयुर्वेद विशेषज्ञ डा. मनदीप सिंह बसुका अनुसार आजका अधिकांश जीवनशैलीसम्बन्धी रोगहरू अचानक देखिने होइनन्, वर्षौंसम्मको अस्वस्थ बानीका कारण विकसित हुन्छन्।
त्यसैले नियमित र अनुशासित जीवनशैली अपनाए यस्ता रोगहरूलाई धेरै हदसम्म रोकथाम गर्न सकिन्छ। विशेषज्ञहरूले सबैभन्दा पहिले नियमित दैनिक दिनचर्या अपनाउन सुझाव दिएका छन्। प्रत्येक दिन एउटै समयमा उठ्ने, भोजन गर्ने र सुत्ने बानीले शरीरको जैविक घडी सन्तुलित रहन्छ र पाचन प्रणाली तथा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मजबुत बन्ने विश्वास आयुर्वेदमा गरिएको छ। त्यसैगरी, पर्याप्त र गुणस्तरीय निद्रा लाई पनि स्वस्थ जीवनको आधार मानिएको छ। राति समयमै सुत्ने र पर्याप्त विश्राम गर्ने बानीले शरीरको पुनःनिर्माण प्रक्रिया प्रभावकारी हुने तथा मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्य सुदृढ रहने विज्ञहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूले दैनिक योग, प्राणायाम तथा हल्का शारीरिक व्यायाम गर्न पनि सुझाव दिएका छन्। यसले शरीरलाई लचिलो बनाउनुका साथै रक्तसञ्चार सुधार्ने, तनाव घटाउने र समग्र स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने उल्लेख गरिएको छ। आयुर्वेदले सचेत भएर भोजन गर्ने बानीलाई पनि विशेष महत्व दिएको छ। भोक लागेको बेला मात्र खाना खाने, ताजा तथा पोषिलो भोजन रोज्ने, राम्रोसँग चपाएर खाने र भोजनका बेला हतार नगर्ने बानीले पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्ने विश्वास गरिन्छ। त्यसैगरी, तनाव व्यवस्थापन लाई पनि स्वस्थ जीवनको महत्वपूर्ण आधार मानिएको छ।
नियमित ध्यान, प्रकृतिसँग समय बिताउने, आत्महेरचाह गर्ने तथा मानसिक सन्तुलन कायम राख्ने अभ्यासले दीर्घकालीन रूपमा शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विज्ञहरूको भनाइ छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार औषधिमा मात्र निर्भर हुनुको सट्टा स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु नै दीर्घकालीन स्वास्थ्यको सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो। नियमित दिनचर्या, सन्तुलित आहार, पर्याप्त निद्रा, योग तथा तनाव व्यवस्थापनलाई दैनिक जीवनको हिस्सा बनाउन सके स्वस्थ, ऊर्जावान र दीर्घायु जीवन बिताउन सकिने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
