मोदी सरकारको कार्यकालमा देशको शिक्षा प्रणाली कमजोर भएको कंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेको गम्भीर आरोप

कंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको सरकारको कार्यकालमा देशको शिक्षा व्यवस्था पूर्ण रूपमा बिग्रिएको गम्भीर आरोप लगाएका छन्। उनले आन्दोलनकारी विद्यार्थीमाथि लाठीचार्ज र बल प्रयोग गरिएको भन्दै केन्द्रीय शिक्षामन्त्रीको राजीनामासहित सरकारसँग तीन प्रमुख माग अघि सारेका छन्।

नेपालको छिमेकी मुलुक भारतमा भइरहेको शिक्षा तथा रोजगारीसम्बन्धी यो विवादले लाखौँ युवा र विद्यार्थीहरूको भविष्यलाई प्रत्यक्ष असर पारेको छ। शिक्षा प्रणालीमा पारदर्शिता, सरकारी तथा निजी क्षेत्रको रोजगारीको अवस्था र विद्यार्थीमाथि प्रशासनले गर्ने व्यवहारबारे उठेका प्रश्नहरू लोकतान्त्रिक प्रणाली र युवा विकासका दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्।

मुख्य विशेषताहरू

• शिक्षामन्त्रीको राजीनामा माग: कंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानलाई तुरुन्त पदबाट हटाउन माग गरेका छन्।

• तीन सूत्रीय माग र सार्वजनिक माफी: विद्यार्थीमाथि भएको कथित कारबाही र अत्याचारका लागि सरकारले सार्वजनिक रूपमा माफी माग्नुपर्ने र पीडितलाई न्याय दिनुपर्ने माग गरिएको छ।

• उच्च बेरोजगारी दर: पिएलएफएस (PLFS) तथ्याङ्क अनुसार युवाहरूमा बेरोजगारी दर २९ प्रतिशत पुगेको र रोजगारीका अवसरहरू निरन्तर घट्दै गएको औँल्याइएको छ।

भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेसका अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले विद्यार्थीहरूसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूलाई लिएर प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीमाथि कडा आक्रमण गरेका छन्। सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ‘एक्स’ मा प्रधानमन्त्री मोदीलाई सम्बोधन गर्दै उनले वर्तमान सरकारको शासनकालमा देशको शिक्षा प्रणाली कमजोर भएको र युवाहरूको आवाज दबाउन लाठीचार्ज, गोलीगठ्ठा र बल प्रयोग गरिएको आरोप लगाएका छन्।

खड्गेले युवाहरूलाई भाषण वा सानातिना घोषणाहरूभन्दा ठोस निर्णयहरू आवश्यक रहेको बताउँदै देशलाई खोक्रो वाचा नभई सक्षम नीतिहरू चाहिनेमा जोड दिएका छन्।

“देशको शिक्षा प्रणाली तपाईंको कार्यकालमा बिग्रिएको छ। युवाहरूलाई भाषण वा सानातिना घोषणाहरू होइन, उनीहरूको भविष्य सुरक्षित गर्ने सक्षम नीतिहरू चाहिन्छ। सरकारले विद्यार्थीहरूलाई आफ्नै देशका बच्चा होइनन् जस्तो व्यवहार गर्दै लाठीचार्ज र आक्रमण गरेको छ। प्रधानमन्त्रीले वातानुकूलित कोठाबाट बाहिर निस्केर सडकमा घाइते भएका युवाहरूको आँखामा हेर्नुपर्छ।”

— मल्लिकार्जुन खड्गे, अध्यक्ष, भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेस

के भएको थियो?

विगत केही समयदेखि विभिन्न परीक्षा तथा शिक्षा व्यवस्थाका मुद्दाहरूलाई लिएर विद्यार्थी तथा युवाहरू सडक आन्दोलनमा उत्रिएका थिए। आन्दोलनका क्रममा विद्यार्थीहरूमाथि बल प्रयोग, लाठीचार्ज तथा कारबाहीका घटनाहरू सामने आएका थिए।

यसै सन्दर्भमा, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले देशका युवाहरूको कल्याण र भविष्य सरकारको सर्वोच्च प्राथमिकता रहेको घोषणा गर्दै पेपर लिकका घटनामा दोषी ठहरिनेहरूलाई कडा सजाय दिन द्रुत ट्रयाक (Fast-track) अदालतहरू स्थापना गरिने र कसैलाई नछोडिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए। प्रधानमन्त्रीको सोही भनाइ सार्वजनिक भएलगत्तै कंग्रेस अध्यक्ष खड्गेले सरकारको नीतिको कडा आलोचना गर्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्ना तीन मागहरू अघि सारेका हुन्।

संलग्न व्यक्ति तथा निकायहरू

यस राजनीतिक तथा सामाजिक विवादमा मुख्य रूपमा निम्नलिखित व्यक्ति तथा निकायहरूको संलग्नता र भूमिका रहेको छ:

• मल्लिकार्जुन खड्गे (अध्यक्ष, कंग्रेस): विपक्षी दलका नेताका रूपमा सरकारको शिक्षा नीति र युवा बेरोजगारीको विरोध गर्दै तीन सूत्रीय माग प्रस्तुत गर्ने।

• नरेन्द्र मोदी (प्रधानमन्त्री): युवा कल्याणलाई प्राथमिकता दिने र पेपर लिक रोक्न द्रुत ट्रयाक अदालत गठन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउने।

• धर्मेन्द्र प्रधान (केन्द्रीय शिक्षामन्त्री): कंग्रेसद्वारा तुरुन्त पदबाट बर्खास्त गर्न माग गरिएका मन्त्री।

• राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस): कंग्रेस अध्यक्षद्वारा देशको शिक्षा प्रणालीमा नियन्त्रण लिएको आरोप लगाइएको संगठन।

• सुरक्षा निकाय तथा प्रशासन: आन्दोलनकारी विद्यार्थीमाथि लाठीचार्ज र बल प्रयोग गरेको आरोप लागेको निकाय।

सार्वजनिक प्रभाव

शिक्षा प्रणालीमा देखिएको अनिश्चितता र बढ्दो बेरोजगारीले देशका करोडौँ युवा, विद्यार्थी तथा अभिभावकहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित बनाएको छ। पिएलएफएस (PLFS) तथ्याङ्क अनुसार युवा बेरोजगारी दर २९ प्रतिशत पुगेको अवस्थामा निजी क्षेत्रमा अपर्याप्त रोजगारी र स्थायी सरकारी रोजगार दुर्लभ हुँदै जाँदा करार नियुक्तिको प्रवृत्ति बढेको छ।

यसका साथै शिक्षा प्रणाली नियन्त्रण र प्रश्नपत्र चुहावटका घटनाले विद्यार्थीहरूको सुरक्षित भविष्य र वैधानिक न्याय पाउने अधिकारमाथि गम्भीर संकट उत्पन्न गराएको छ समग्रमा, भारतमा शिक्षा प्रणालीको सुधार, प्रश्नपत्र चुहावट नियन्त्रण र युवा बेरोजगारीको समाधान अहिले प्रमुख राजनीतिक मुद्दा बनेको छ। विपक्षी दल कंग्रेसले शिक्षामन्त्रीको राजीनामा र विद्यार्थीमाथिको कारबाहीप्रति माफीको माग गरिरहँदा सरकारले भने द्रुत ट्रयाक अदालत र कानुनी कारबाहीमार्फत युवाको हित रक्षा गर्ने दाबी गरेको छ।

FAQs

कंग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले सरकारसमक्ष के-के माग राखेका छन्?

कंग्रेस अध्यक्ष खड्गेले मुख्य रूपमा तीन माग राखेका छन्: केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको तुरुन्त राजीनामा, विद्यार्थीहरूमाथि गरिएको कथित अत्याचारका लागि सरकारले सार्वजनिक रूपमा माफी माग्नुपर्ने, र आन्दोलनका क्रममा लक्षित गरिएका विद्यार्थीहरूलाई पूर्ण न्याय दिनुपर्ने।

युवा बेरोजगारीबारे खड्गेले कुन तथ्याङ्क प्रस्तुत गरेका छन्?

खड्गेले पिएलएफएस (PLFS) तथ्याङ्कलाई उद्धृत गर्दै युवाहरूमा बेरोजगारी दर २९ प्रतिशत पुगेको उल्लेख गरेका छन्। उनले निजी क्षेत्रमा रोजगारीको कमी, स्थायी सरकारी सेवा दुर्लभ हुनु र करारमा नियुक्ति बढ्नुलाई युवा संकटको कारण बताएका छन्।