मध्य पूर्वमा तनाव: बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बज्यो, खाडीमा उडान अपरेशनहरू स्थगित

अमेरिका र इरानबीचको बढ्दो द्वन्द्वका कारण खाडी क्षेत्रमा उच्च सतर्कता, हवाई यातायात प्रभावित

जोर्डनमा इरानी गोलाबारीमा दुई अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र चार जना घाइते भएपछि मध्य पूर्वमा तनाव चरम उत्कर्षमा पुगेको छ। यसको प्रतिक्रियास्वरूप अमेरिकी सेनाले इरानको क्रान्तिकारी गार्डलाई लक्षित गरी नयाँ हवाई आक्रमण गरेपछि बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजेको छ र खाडी क्षेत्रमा उडान अपरेशनहरू स्थगित गरिएका छन्।

यो घटना विश्वव्यापी सुरक्षा, रणनीतिक स्थिरता र आर्थिक दृष्टिकोणले अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ। होर्मुजको जलडमरूमध्य, जहाँबाट विश्वको कुल तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत ओसारपसार हुन्छ, सो क्षेत्र वरपर भएका आक्रमणहरूले विश्वव्यापी इन्धन आपूर्ति र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। खाडी क्षेत्रका अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूमाथि तेहरानको सम्भावित आक्रमणको खतरा र उडान निलम्बनले यस क्षेत्रको नागरिक उड्डयन सुरक्षालाई ठूलो जोखिममा पारेको छ।

मुख्य समाचार

मध्य पूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकरावले उग्र रूप लिएको छ। जोर्डनमा इरानी गोलाबारीका कारण दुई अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र अन्य चार जना घाइते भएपछि शनिबारदेखि यस क्षेत्रको तनाव थप बढेको हो। वासिङ्टनले आक्रमणमा ज्यान गुमाएका र घाइते भएका सैनिकहरूको पहिचान भने अझै सार्वजनिक गरेको छैन।

यस आत्मघाती कदमको प्रतिक्रियास्वरूप, अमेरिकी सेनाले जोर्डनमा भएको क्षतिको बदला लिन र इरानको क्रान्तिकारी गार्डलाई “छिटो दण्ड” दिन आइतबार इरान विरुद्ध नयाँ हवाई आक्रमण सुरु गरेको घोषणा गरेको छ। यसै क्रममा तेहरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूमाथि आक्रमण गरेपछि बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजेको छ र सुरक्षा संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै उडान अपरेशनहरू पूर्ण रूपमा स्थगित गरिएका छन्।

तेल आपूर्ति मार्गमा धक्का र दक्षिणी इरानमा आक्रमण

अमेरिकी केन्द्रीय कमान्ड (CENTCOM) का अनुसार यो नयाँ हवाई आक्रमण विशेष गरी होर्मुजको जलडमरूमध्यबाट तेल ट्याङ्करहरूको आवागमन प्रतिबन्धित गर्ने इरानको सैन्य क्षमतालाई अझ कमजोर बनाउने उद्देश्यले डिजाइन गरिएको हो। उल्लेखनीय छ कि वर्तमान युद्ध सुरु हुनुअघि यो जलमार्गले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको लगभग २० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको थियो। यस द्वन्द्वको सुरुवातदेखि हालसम्म कुल १६ अमेरिकी सेवा सदस्यले ज्यान गुमाइसकेका छन् भने ४३० भन्दा बढी घाइते भएका छन्।

इरानको राज्य-सञ्चालित सञ्चारमाध्यम IRNA का अनुसार, दक्षिणी होर्मोज्गान प्रान्तको स्थानीय प्रशासनलाई उद्धृत गर्दै होर्मुज जलडमरूमध्यमा सिरिक नजिकैको क्षेत्रलाई स्थानीय समय अनुसार बिहान १:३० बजेतिर लक्षित गरिएको थियो। सोही प्रान्तको हाजियाबाद नजिकैको अर्को स्थानलाई पनि निशाना बनाइएको र बन्दर अब्बासमा ठूला विस्फोटका आवाजहरू सुनिएको जनाइएको छ। इरानको सरकारी प्रसारक IRIB का अनुसार जलडमरूमध्य भित्रै रहेको केशम टापु नजिकैको क्षेत्रमा पनि आक्रमण भएको छ।

सम्झौता निलम्बन र इराकमा ड्रोन आक्रमण

यसैबीच, एसोसिएटेड प्रेस (AP) ले रिपोर्ट गरे अनुसार एक इरानी वार्ताकारले तेहरानले अमेरिकासँगको अन्तरिम सम्झौता अन्तर्गतका आफ्ना सम्पूर्ण प्रतिबद्धताहरू निलम्बन गरेको जनाएका छन्। युद्धविरामका प्रयासहरू भइरहेका बेला इरानको यो कदमले शान्ति प्रक्रियामा ठूलो धक्का पुर्‍याएको छ र युद्ध तत्काल अन्त्य हुने सम्भावना न्यून देखिएको छ।

छिमेकी देश इराकमा पनि यसको प्रत्यक्ष असर देखिएको छ। इराकको इरबिल नजिकै रहेको इरानी कुर्दिश असन्तुष्ट समूह ‘कुर्दिस्तान फ्रिडम पार्टी’ को अड्डामा आइतबार बिहान ड्रोन प्रहार हुँदा यसका आठ सदस्य घाइते भएका छन्। समूहका सैन्य अधिकारी रेबाज शरीफीले यस आक्रमणको पुष्टि गरेका छन्। इराकको अर्ध-स्वायत्त उत्तरी कुर्दिश क्षेत्रको राजधानी इरबिलका बासिन्दाहरूले पनि आइतबार बिहान हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय हुँदा भएका विस्फोटका आवाजहरू सुनेका थिए।

गत हप्ता इराकी प्रधानमन्त्री अली अल-जैदीको वासिङ्टन भ्रमण र अमेरिका-इरान बीचको बढ्दो तनावका बीच इरबिललाई विगत चार दिनमा धेरै पटक ड्रोन आक्रमणको निशाना बनाइएको छ। अहिलेसम्म कुनै पनि समूहले यी आक्रमणहरूको आधिकारिक जिम्मेवारी लिएका छैनन्, तर विगतमा इरान र इरान समर्थित इराकी मिलिसिया दुवैले अमेरिकी सेना र सशस्त्र कुर्दिश इरानी असन्तुष्ट समूहहरू उपस्थित रहेको यस कुर्दिश क्षेत्रमा आक्रमण गर्दै आएका थिए।

FAQs

१. बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन किन बज्यो र उडानहरू किन स्थगित गरिए?

तेहरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूमाथि आक्रमण गरेपछि सुरक्षा खतरालाई ध्यानमा राख्दै बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजाइएको हो र हवाई क्षेत्रको सुरक्षाका लागि उडान अपरेशनहरू स्थगित गरिएका छन्।

२. अमेरिकी सेनाले इरानमाथि नयाँ हवाई आक्रमण गर्नुको मुख्य कारण के हो?

जोर्डनमा भएको इरानी गोलाबारीमा दुई अमेरिकी सैनिकको मृत्यु र चार जना घाइते भएपछि अमेरिकी सेनाले इरानको क्रान्तिकारी गार्डलाई “छिटो दण्ड” दिन आइतबार नयाँ हवाई आक्रमण गरेको हो।

३. होर्मुजको जलडमरूमध्यमा अमेरिकी आक्रमणको उद्देश्य के हो?

यस आक्रमणको मुख्य उद्देश्य विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको करिब २०% हिस्सा ओगट्ने होर्मुजको जलडमरूमध्यबाट तेल ट्याङ्करहरूको आवागमन प्रतिबन्धित गर्ने इरानको सैन्य क्षमतालाई कमजोर बनाउनु हो।