उत्तर सिक्किमको मंगन जिल्लास्थित उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको जोखिम मूल्याङ्कन गर्न वैज्ञानिक अध्ययन अभियान सुरु गरिएको छ। अध्ययनमार्फत हिमताल विस्फोटबाट हुन सक्ने बाढीको जोखिम आकलन, वैज्ञानिक तथ्याङ्क संकलन तथा दीर्घकालीन जोखिम न्यूनीकरण योजना तयार गरिनेछ।
यो किन महत्त्वपूर्ण छ?
हिमताल विस्फोट (Glacial Lake Outburst Flood–GLOF) हिमाली क्षेत्रका लागि गम्भीर प्राकृतिक जोखिममध्ये एक हो। यस अध्ययनले वैज्ञानिक तथ्याङ्कका आधारमा प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली सुदृढ बनाउन, विपद् पूर्वतयारी प्रभावकारी बनाउन तथा दीर्घकालीन जोखिम न्यूनीकरण रणनीति तयार गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
मुख्य बुँदाहरू
- उत्तर सिक्किमका उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको वैज्ञानिक अध्ययन सुरु।
- अभियान सिक्किम सरकारको विज्ञान तथा प्रविधि विभागको आयोजनामा प्रारम्भ।
- विभिन्न सरकारी निकाय, विश्वविद्यालय र वैज्ञानिक संस्थाका विज्ञहरूको सहभागिता।
- हिमतालहरूको बाथिमेट्रिक, भूगर्भीय, भूभौतिक, जलविज्ञान तथा मौसमसम्बन्धी अध्ययन गरिने।
- संकलित तथ्याङ्कका आधारमा हिमताल विस्फोटजन्य बाढीको जोखिम मूल्याङ्कन गरिने।
- जलप्रवाहको वैज्ञानिक मोडेलिङ तथा जोखिम न्यूनीकरण योजना तयार गरिने।
- दुई उच्च जोखिमयुक्त हिमताल नजिक स्वचालित मौसम मापन केन्द्र जडान गरिने।
- प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली र विपद् व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने लक्ष्य।
मुख्य समाचार
परिचय
उत्तर सिक्किमको मंगन जिल्लाअन्तर्गत रहेका उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको अवस्था र सम्भावित जोखिमको वैज्ञानिक मूल्याङ्कन गर्न विशेष अध्ययन अभियान सुरु गरिएको छ। सिक्किम सरकारको विज्ञान तथा प्रविधि विभागको आयोजनामा बुधबारदेखि अभियान औपचारिक रूपमा प्रारम्भ भएको हो।
यस अभियानले हिमताल विस्फोटबाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिमको वैज्ञानिक अध्ययन गरी दीर्घकालीन विपद् व्यवस्थापन रणनीति निर्माणमा सहयोग गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
पृष्ठभूमि
हिमाली क्षेत्रमा रहेका हिमतालहरू जलवायु तथा भौगोलिक अवस्थाका कारण समय–समयमा जोखिमको विषय बन्दै आएका छन्। यस्ता हिमतालहरूको नियमित वैज्ञानिक अध्ययनले सम्भावित जोखिमको पहिचान र व्यवस्थापनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिन्छ।
यसै उद्देश्यका साथ उत्तर सिक्किमका पहिचान गरिएका उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूमा विस्तृत अध्ययन सुरु गरिएको हो।
के हुँदैछ?
अध्ययन टोलीले उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको विस्तृत जोखिम मूल्याङ्कन गर्नेछ। यस क्रममा बाथिमेट्रिक, भूगर्भीय, भूभौतिक, जलविज्ञान तथा मौसमसम्बन्धी तथ्याङ्क संकलन गरिनेछ।
संकलित तथ्याङ्कका आधारमा हिमताल विस्फोटबाट हुन सक्ने बाढीको जोखिम आकलन, जलप्रवाहको वैज्ञानिक मोडेलिङ तथा जोखिम न्यूनीकरण योजना तयार गरिने जनाइएको छ।
संलग्न निकायहरू
अभियानमा सिक्किम सरकारको विज्ञान तथा प्रविधि विभाग, सिक्किम राज्य आपदा प्रबन्धन प्राधिकरण, खानी तथा भूगर्भ विभाग, सिक्किम विश्वविद्यालय, सिक्किम आयोग अन ग्लेसियल हाजार्ड्स तथा सेन्टर फर डेभलपमेन्ट अफ एडभान्स्ड कम्प्युटिङका वैज्ञानिक तथा विज्ञहरूको सहभागिता रहेको छ।
यी संस्थाहरूले संयुक्त रूपमा तथ्याङ्क संकलन, विश्लेषण तथा जोखिम मूल्याङ्कनको काम गर्नेछन्।
सार्वजनिक प्रभाव
यस अध्ययनबाट हिमाली क्षेत्रका बासिन्दा तथा सम्बन्धित निकायलाई सम्भावित विपद्का जोखिमबारे वैज्ञानिक आधारमा जानकारी प्राप्त हुने अपेक्षा गरिएको छ।
साथै, प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली सुदृढ बनाउन, विपद् पूर्वतयारी प्रभावकारी बनाउन र प्रत्येक उच्च जोखिमयुक्त हिमतालका लागि छुट्टाछुट्टै जोखिम न्यूनीकरण योजना तयार गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
आगामी योजना
अभियानअन्तर्गत पहिचान गरिएका दुई उच्च जोखिमयुक्त हिमताल नजिक रणनीतिक स्थानमा स्वचालित मौसम मापन केन्द्र जडान गरिनेछ।
यसबाट वास्तविक समयको मौसम निगरानी, विपद् पूर्वतयारी तथा जोखिम व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
निष्कर्ष
उत्तर सिक्किमका उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको वैज्ञानिक अध्ययनले हिमताल विस्फोटजन्य जोखिमको वैज्ञानिक मूल्याङ्कन गर्न महत्त्वपूर्ण आधार तयार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस अभियानबाट प्राप्त तथ्याङ्कले दीर्घकालीन निगरानी, प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली तथा प्रभावकारी जोखिम न्यूनीकरण रणनीति निर्माणमा सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न (FAQ)
उत्तर सिक्किममा हिमतालहरूको वैज्ञानिक अध्ययन किन सुरु गरिएको हो?
उच्च जोखिमयुक्त हिमतालहरूको अवस्था मूल्याङ्कन, हिमताल विस्फोटबाट हुन सक्ने बाढीको जोखिम आकलन तथा दीर्घकालीन जोखिम न्यूनीकरण योजना तयार गर्न वैज्ञानिक अध्ययन सुरु गरिएको हो।
अध्ययनमा कुन–कुन विषयको तथ्याङ्क संकलन गरिनेछ?
अध्ययनका क्रममा बाथिमेट्रिक, भूगर्भीय, भूभौतिक, जलविज्ञान तथा मौसमसम्बन्धी तथ्याङ्क संकलन गरिनेछ, जसका आधारमा वैज्ञानिक विश्लेषण गरिनेछ।
अभियानमा कुन–कुन संस्थाको सहभागिता छ?
अभियानमा सिक्किम सरकारको विज्ञान तथा प्रविधि विभाग, सिक्किम राज्य आपदा प्रबन्धन प्राधिकरण, खानी तथा भूगर्भ विभाग, सिक्किम विश्वविद्यालय, सिक्किम आयोग अन ग्लेसियल हाजार्ड्स तथा सेन्टर फर डेभलपमेन्ट अफ एडभान्स्ड कम्प्युटिङका विज्ञहरूको सहभागिता रहेको छ।
स्वचालित मौसम मापन केन्द्र कहाँ जडान गरिनेछ?
अभियानअन्तर्गत पहिचान गरिएका दुई उच्च जोखिमयुक्त हिमताल नजिक रणनीतिक स्थानमा स्वचालित मौसम मापन केन्द्र जडान गरिने योजना रहेको छ।
यस अध्ययनबाट के लाभ हुने अपेक्षा गरिएको छ?
यस अध्ययनले प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली सुदृढ बनाउन, दीर्घकालीन वैज्ञानिक तथ्याङ्क तयार गर्न, वास्तविक समयको मौसम निगरानी गर्न तथा प्रत्येक उच्च जोखिमयुक्त हिमतालका लागि प्रभावकारी जोखिम न्यूनीकरण योजना निर्माण गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
