छतमा विभिन्न प्रजातिको फल फलाएर डा. सञ्जय विश्वासले कायम गरे उदाहरण, बन्दैछन् सबैका प्रेरणा

सिलगढीका भूगोल शिक्षक डा. सञ्जय विश्वासले आफ्नो घरको छतमा ५० भन्दा बढी प्रजातिका अर्गेनिक फलफूल फलाएर एउटा नयाँ पहिचान बनाएका छन्।

सिलगढीको शिवमन्दिर निवासी तथा पेसाले भूगोल विषयका शिक्षक डा. सञ्जय विश्वासले आफ्नो घरको छतमा आधुनिक प्रणालीबाट अर्गेनिक फलफूलको बगान तयार पारेका छन्। बाल्यकालदेखिको बचत गर्ने बानी र आधुनिक प्रविधिको सही सदुपयोग गर्दै उनले आफ्नो छतमा मियाजाकी जस्ता संसारकै दुर्लभ प्रजातिका आँपसहित ५० भन्दा बढी प्रकारका फलफूल फलाउन सफल भएका छन्। छतमा विभिन्न प्रजातिको फल फलाएर उदाहरण कायम गर्न सफल डा. सञ्जयको यो कार्यले अहिले धेरैलाई कौसी खेती (रूफटप गार्डनिङ) तर्फ आकर्षित गरिरहेको छ।

आजको समयमा सहरीकरण तीव्र रूपमा बढिरहेको छ र खेतीयोग्य जमिनको अभाव हुँदै गइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा डा. सञ्जय विश्वासले देखाएको कौसी खेतीको यो नमुना सहरी क्षेत्रका नागरिकका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण र प्रेरणादायी छ। रसायनमुक्त र स्वस्थकर अर्गेनिक फलफूल घरमै कसरी उत्पादन गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा उनले प्रमाणित गरेर देखाएका छन्। यसले सहरमा बस्ने मानिसहरूलाई आफ्नै घरको खाली ठाउँ वा छतको सही सदुपयोग गरी आत्मनिर्भर बन्न र पर्यावरण सन्तुलनमा योगदान दिन प्रोत्साहन गर्दछ।

मुख्य बुँदाहरू

• विभिन्न प्रजातिको फल फलाएर उदाहरण कायम गर्न सफल डा. सञ्जय विश्वास पेसाले भूगोल विषयका शिक्षक हुन् र उनी सिलगढीको शिवमन्दिरमा बस्छन्।

• उनले आफ्नो घरको छतमा ५० भन्दा बढी प्रजातिका फलफूलका बोटहरू सफलतापूर्वक रोपेका छन्।

• यस वर्ष मात्रै उनको छतको बगानमा १८ फरक-फरक प्रजातिका आँपहरू फलेका छन्।

• उनको बगानमा संसारकै महँगो र दुर्लभ मानिने मियाजाकी, किङ्ग अफ ज्याकपट, र बनाना मेङ्गो जस्ता आँपका प्रजातिहरू उपलब्ध छन्।

• आँपका साथै मौसमी, लिची, ड्रागन फ्रुट, भुँइकटहर, कागती, कटहर, ६ प्रकारका अङ्गुर र ७ किसिमका अम्बा (आइफल) समेत उनले उमारेका छन्।

मुख्य समाचार

सहरी क्षेत्रमा घरको छतलाई प्रायः खाली वा अनावश्यक सामान राख्ने ठाउँको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। तर सिलगढीको शिवमन्दिर निवासी डा. सञ्जय विश्वासले भने आफ्नो घरको छतलाई एउटा सुन्दर र उत्पादनशील फलफूलको बगानमा परिणत गरिदिएका छन्। पेसाले रामगञ्ज उच्च विद्यालयका भूगोल विषयका शिक्षक डा. सञ्जयको नाम अहिले चारैतिर फैलिन थालेको छ। बाल्यकालमा टिफिन खानका लागि पाएको पैसा खर्च नगरी बचाएर राख्ने उनको सकारात्मक व्यवहार र मेहेनतले नै आज उनलाई समाजमा एउटा विशिष्ट र उदाहरणीय पहिचान दिलाएको छ।

छतमा फलफूलको अनौठो संसार

डा. सञ्जय विश्वासले आफ्नो घरको छतमा अत्यन्तै अनौठो र व्यवस्थित तरिकाले अर्गेनिक फलफूलको खेती गरेका छन्। उनको छतमा खुट्टा टेक्ने बित्तिकै आँखै अगाडि फलफूलका विभिन्न प्रजातिहरू हेर्नलायक देखिन्छन्। उनले हालसम्म झन्डै ५० किसिमका फलका बोटहरू लगाएका छन्। यस बगानको मुख्य आकर्षण आँपका विभिन्न प्रजातिहरू हुन्। उनको छतमा मात्रै ३५ किसिमका आँपका बोटहरू छन्, जसमध्ये यसपाली १८ प्रजातिका आँपहरू फलेका छन्।

उनको कौसी बगानमा विश्व बजारमा अत्यन्तै दुर्लभ र महँगो मानिने ‘मियाजाकी’ आँप फलेको छ। यसका साथै किङ्ग अफ ज्याकपट, बनाना मेङ्गो, पुसा पितम्बर, पुसा सूर्य, अरुणिका, अरुणिमा, माया मेङ्गो, सेन्सेसन र कटिमोहन जस्ता उत्कृष्ट प्रजातिका आँपहरू रहेका छन्। आँप मात्र नभएर डा. सञ्जयको छतमा गुड न्युजका रूपमा मौसमी, लिची, ड्रागन फ्रुट, भुँइकटहर, निम्बू, दुई किसिमका कटहर, ६ प्रकारका अङ्गुर र सात किसिमका अम्बा (आइफल) समेत लटरम्म उम्रेका छन्।

प्रविधिको सही सदुपयोग र सहभागिता

यस आधुनिक खेती प्रणालीको सफलताको पछाडि कुनै परम्परागत तालिम नभएर आधुनिक प्रविधिको भूमिका रहेको डा. सञ्जय बताउँछन्। उनले आफ्नो यस सफलताको सम्पूर्ण श्रेय वर्तमान समयको प्रविधिलाई दिएका छन्। उनले युट्युब, गुगल र अन्य विभिन्न अनलाइन प्लेटफर्महरूको माध्यमबाट दीर्घकालसम्म गहिरो अध्ययन, रिसर्च र अनुसन्धान गरेर आधुनिक रूफटप गार्डनिङ (कौसी खेती) को प्राविधिक ज्ञान हासिल गरेका हुन्।

जनमानसमा प्रभाव र भविष्यको योजना

विभिन्न प्रजातिको फल फलाएर उदाहरण कायम गर्न सफल डा. सञ्जयको यो प्रयासले अहिले समाजमा ठूलो र सकारात्मक प्रभाव पारेको छ। हाल उनलाई राज्यका विभिन्न जिल्लाहरूबाट मानिसहरूले फोन गर्ने गरेका छन्। धेरैले उनीसँग कौसी खेती सम्बन्धी उपयोगी सुझाव, राम्रा बिरुवाहरू र प्राविधिक सहयोग मागिरहेका छन्, जसमा उनले आवश्यक सहयोग पनि पुर्‍याउँदै आएका छन्।

डा. सञ्जयका अनुसार अहिले उनले प्रयोग र परीक्षणका रूपमा मात्र छतमा यो खेती गरिरहेका हुन्। भविष्यमा एउटा ठूलो जमिनको टुक्रा किनेर यस कार्यलाई पूर्ण रूपमा व्यावसायिक स्तरमा लैजाने र ठूलो परिमाणमा अर्गेनिक फलफूल उत्पादन गर्ने उनको सोच र योजना रहेको छ। उनको यो कार्यले फुर्सदको समय र उपलब्ध ठाउँको सही उपयोग कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने उत्कृष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको छ।

FAQs

प्रश्न: डा. सञ्जय विश्वास को हुन् र उनले कहाँ खेती गरेका छन्?

उत्तर: डा. सञ्जय विश्वास सिलगढीको शिवमन्दिर निवासी र रामगञ्ज उच्च विद्यालयका भूगोल विषयका शिक्षक हुन्। उनले आफ्नो घरको खाली छतमा आधुनिक तरिकाले अर्गेनिक फलफूलको बगान बनाएका छन्।

प्रश्न: डा. सञ्जयको छतमा कुन-कुन दुर्लभ प्रजातिका आँपहरू फलेका छन्?

उत्तर: उनको छतमा मियाजाकी, किङ्ग अफ ज्याकपट, बनाना मेङ्गो, पुसा पितम्बर, पुसा सूर्य, अरुणिका, अरुणिमा, माया मेङ्गो, सेन्सेसन र कटिमोहन जस्ता दुर्लभ र बहुमूल्य प्रजातिका आँपहरू फलेका छन्।