खरसाङ, (निसं): खरसाङका एक वरिष्ट नागरिक, पूर्व खरसाङ नगरपालिका अध्यक्ष एवं गोरामुमो स्थापक अध्यक्ष सुवास घिसिङसित नजिकमा रहेका कार्य गरेका पीसी अग्रवालले इन्टरलोक्युटर पंकज कुमार सिंहसित भेट गरेर दार्जीलिङ पहाड़को विविध विषयमा चर्चा गरेको जानकारी प्राप्त भएको छ।
यस बारेमा जानकारी गराउदै पीसी अग्रवाल स्वयंले दावी गर्दै भनेका छन्, भारत सरकारको गृह मन्त्रालयले दार्जिलिङ, डुवर्स र तराईसँग सम्बन्धित मुद्दाहरूको लागि पूर्व उपराष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार र सीमा सुरक्षा बलका पूर्व महानिर्देशक पंकज कुमार सिंहलाई वार्ताकारको रूपमा नियुक्त गरेको छ। लामो समयदेखि चलिरहेका क्षेत्रीय मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न गोर्खा नेताहरू र सरोकारवालाहरूसँग वार्तालाई सहज बनाउन उनलाई जिम्मेवारी दिइएको छ। दार्जीलिङ र कालेबुङको उनको हालैको भ्रमण र विभिन्न क्षेत्रीय राजनीतिक दलका नेताहरूसँगको भेटघाटलाई प्रेस-मिडियामा प्रकाशित गरिएको थियो। एक ज्येष्ठ नागरिक, खरसाङ नगरपालिकाका पूर्व अध्यक्ष र दार्जीलिङ गोर्खा पार्वतीय परिषद्का पूर्व सदस्यको रूपमा मैले पंकज कुमार सिंहलाई व्यक्तिगत रूपमा भेटेर यस क्षेत्र र यहाँका जनताको ऐतिहासिक पृष्ठभूमिको बारेमा जानकारी गराएको छु। अनुभव र लामो सार्वजनिक संलग्नताको आधारमा मेरो नैतिक र नागरिक कर्तव्य ठानेेँर मैले 10 फरवरी 2026 सोमबारको दिन पंकज कुमार सिंहलाई नयाँ दिल्लीको मान सिंह रोडमा रहेको उहाँको कार्यालयमा भेटेको हुँ।
लगभग 90 मिनटको समय पंकज कुमार सिंहले देएका दावी गर्दै अग्रवालले विज्ञप्तिमा अघि भनेका छन्, यस भेटघाटको क्रममा, मैले दार्जीलिङ पहाड़ी क्षेत्र र भारतीय गोर्खा समुदायको ऐतिहासिक, संवैधानिक र राजनीतिक विकासमा केन्द्रित ज्ञापनपत्र बुझाएँ। अग्रवालले छलफल व्यापक रहेको र महत्वपूर्ण विषयहरूमा भएको पनि दावी गरेका छन्। तिनको दावी अनुसार, गोर्खा आन्दोलनको ऐतिहासिक जरा, गोर्खा आन्दोलनको उत्पत्ति 1947 मा भारतको संविधान सभामा भारतीय गोर्खा समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने वकिल र सामाजिक कार्यकर्ता डम्बर सिंह गुरुङ्को अग्रगामी प्रयासमा निहित छ। उनीपछि, उनका कान्छा भाई एक ब्यारिस्टर अरी बहादुर गुरुङले यो जिम्मेवारीलाई अघि बढ़ाएका थिए। तिनीहरू स्वतन्त्र भारतको प्रारम्भिक वर्षहरूमा भारतीय गोर्खाहरूको संवैधानिक र राजनीतिक अधिकारको वकालत गर्ने दुई सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आवाजको रूपमा देखा परेका थिए भनी पंकज कुमार सिंहलाई अवगत गराइयो। 1977-78 मा भारतका तत्कालीन प्रधानमन्त्री मोरारजी देसाईले ‘तिमी गोर्खाहरू, तिमीहरू मलाई भेट्न किन आएका, जाऊ र आफ्नो नेपालको राजालाई भेट।‘ भनी केही गोर्खा नेताहरू समक्ष कथित रुपमा गरेका टिप्पणीको बारेमा पनि इन्टरलोक्युटरसित चर्चा गरिएको अग्रवालले दावी गरेका छन्।
अग्रवालले विज्ञप्तिमा भनेका छन्, 1980 मा गोर्खा समुदायले दार्जीलिङ पहाड़मा आफ्नो पहिलो र सबैभन्दा ठूलो जनआन्दोलन शुरु गरेको थियो। यो केवल राजनीतिक आन्दोलन मात्र थिएन तर लामो समयदेखि दबाइएको पीड़ा र आकांक्षाको शक्तिशाली सामूहिक अभिव्यक्ति थियो। पहिलो पटक, भारतमा बसोबास गर्ने गोर्खाहरूले एकताबद्ध र संगठित रूपमा व्यक्त गरे कि ‘हामी यहाँ पाहुना होइनैाँं, हामी माटोका छोरा हैाँं।‘ यो ऐतिहासिक आन्दोलनको नेतृत्व गोर्खा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाका संस्थापक स्व. सुवास घिसिङले गरेका थिए, जसले गोर्खाल्याण्डको संवैधानिक मागलाई बलियोसँग व्यक्त गरेका थिए भनी पंकज कुमार सिंहलाई अवगत गराएको छु।
1986 को राजनीतिक आन्दोलनमा लगभग 12 सय जनाको ज्यान गएको थियो, जसमा पुलिसको गोलीबारीको कारण मानिसहरूको ज्यान गएको थियो, सुवास घिसिङले दार्जीलिङ गोर्खा पार्वतीय परिषद् गठनको प्रस्तावलाई अन्तरिम व्यवस्थाको रूपमा स्वीकार गरेका थिए। यो प्रशासनिक व्यस्थाले जनता वा नेतृत्व दुवैको आकांक्षा पूरा गर्न असफल भयो। सुवास घिसिङले भारत सरकारलाई भारतको संविधान अन्तर्गत दार्जीलिङ पहाड़लाई छैटौंँ अनुसूची अन्तर्गत ल्याउने प्रस्ताव गरे। 2006-07 मा पश्चिम बंगाल सरकारले भारत सरकारलाई यो प्रस्ताव सिफारिस गऱ्यो। यसले गर्दा गृह मन्त्रालय अन्तर्गत एक स्थायी समिति गठन भयो जसको अध्यक्षता सुष्मा स्वराज र अन्य सांसदहरूले गरेका थिए। संविधानको छैटौं अनुसूची संशोधन विधेयक 2007 पेश गरिएको थियो, यी सबै जानकारी मैले इन्टरलोक्युटरलाई गराएको छु भनी पीसी अग्रवालले विज्ञप्तिमा उल्लेख गरेका छन्।
पंकज कुमार सिंहसितको चर्चामा यस क्षेत्रको रणनीतिक संवेदनशीलतालाई पनि प्रकाश पार्दै विशेष गरी उत्तरी सीमामा एक शक्तिशाली छिमेकी देशको उपस्थितिलाई विचार गर्दै र उत्तर-पूर्वी राज्यहरूलाई बाँकी भारतसँग जोड्ने सिलगढ़ी करिडोर (चिकन नेक) को महत्व, विशिष्ट सांस्कृतिक पहिचान, बंगाली र गोर्खाली जीवनशैली बीच कुनै सांस्कृतिक, भाषिक वा परम्परागत समानता छैन भन्ने कुरामा जोर दिँदै स्थायी समाधानले यो विशिष्ट पहिचानलाई मान्यता दिनुपर्छ भनी पंकज कुमार सिंहसित अनुरोध गरेको अग्रवालले जनाएका छन्।
