उत्तर बङ्ग विश्वविद्यालयको स्थानीय भाषा र संस्कृति अध्ययन केन्द्र (CSLLC) ले ११ र १२ नोभेम्बर २०२५ मा ‘उत्तर बङ्गको संवेदनशील समुदायहरूको भाषा र संस्कृतिहरू’ विषयमा ICSSR प्रायोजित दुई-दिनको राष्ट्रिय सेमिनार सफलतापूर्वक आयोजित गर्यो। सेमिनारले विद्वान, भाषाशास्त्री, सांस्कृतिक कार्यकर्ता, र समुदाय प्रतिनिधिहरूलाई क्षेत्रको धनी भाषिक विविधता, सांस्कृतिक विरासत, र संवेदनशील समुदायहरूले सामना गरिरहेका जरुरी चुनौतीहरूमा छलफल गर्यो।
६५जना स्रोत व्यक्ति, पेपर प्रस्तोता, सांस्कृतिक प्रदर्शनकारीहरू, र स्थानीय भाषाशास्त्रीहरूसहित २००भन्दा बढी प्रतिनिधिहरूको सहभागितामा, सेमिनारले शैक्षिक आदानप्रदानको लागि जीवन्त प्लेटफर्म प्रदान गर्यो। दसवटा प्राविधिक सत्रहरू मार्फत, सेमिनारले उत्तरी बंगालका विविध समुदायहरूको संकटग्रस्त भाषाहरू र सांस्कृतिक अभिव्यक्तिहरूको संरक्षण र पुनरुत्थान बारे गहन छलफलको अवसर प्रदान गर्यो।
उद्घाटन सत्रको सुरूवात सम्माननीय रजिष्ट्रार, संयुक्त रजिष्ट्रार, र नर्थ बंगाल विश्वविद्यालयको CSLLC का निर्देशकको उपस्थितिमा दीप प्रज्वलन समारोहबाट भएको थियो। मुख्य अतिथि, डा. तेजिमला गुरुङ नाग, दार्जीलिङ हिल विश्वविद्यालयकी उपकुलपतिले अन्तर्दृष्टिपूर्ण उद्घाटन भाषण दिनुभयो, जबकि प्रोफेसर स्वाती घोष, ILSR, कोलकाता निर्देशकद्वारा मुख्य भाषण प्रस्तुत गरियो, जसले दुई दिनको विचार-विमर्शको शैक्षिक माहोल तोकेको थियो।
सत्रको प्रारम्भिक बैठकको एक महत्वपूर्ण आकर्षण छ वटा शैक्षिक प्रकाशनहरूको अनावरण थियो, जसले केन्द्रको अनुसन्धान प्रवर्द्धन र क्षेत्रीय ज्ञान वितरणमा प्रतिवद्धता देखाउँछ। उक्त सत्रले पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त नागेन्द्रनाथ रोयलाई राजबन्शी भाषामा उनका विशिष्ट योगदानका लागि सम्मान पनि प्रदान गर्यो।
तीन वटा पूर्ण सत्रहरूले सांस्कृतिक विकास र भाषिक संरक्षणका महत्वपूर्ण पक्षहरूमा ध्यान केन्द्रित गरे। उत्तर बङ्ग विश्वविद्यालयका डा. हरि माधव रायले जनगणना प्रतिनिधित्वहरूको विश्लेषण गरे अनि संवेदनशील भाषिक पहिचानको संरक्षणका लागि नीति ढाँचाहरू प्रस्ताव गरे। डा. समर सिन्हा (SCU, सिक्किम) ले सक्रिय प्रचारमार्फत संकटग्रस्त भाषाहरूको पुनर्जीवन गर्ने रणनीतिहरूको चर्चा गरे। प्रा. कौशिकी दासगुप्ता (VU, WB), प्रा. माधव अधिकारी (PBU, WB) र प्रा. छुकी भुटिया (SCU, सिक्किम) ले असुर, राजबंशी र भुटिया समुदाय आदिको सांस्कृतिक महत्वको अन्वेषण गरे। प्रा. अनिल सरकार (KU, WB) ले उत्तर बंगालको परम्परागत मुखौटा नृत्यको चर्चा गरेर थप गहिराइ थपे।
अन्तिम सत्रमा रायगंज विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्रा. दीपक कुमार रोयलाई प्रमुख वक्ता बनाएर राखिएको थियो, जसले जोड दिंदै भने “कुनै समुदायको भाषा केवल यसको निरन्तर अनि सक्रिय प्रयोग मार्फत मात्र जीवित रहन्छ।” आफ्ना समापन टिप्पणीमा सेमिनारका संयोजक डा. सुदाश लामाले यस कार्यक्रमलाई “उत्तर बङ्गालका संवेदनशील समुदायहरूको भाषिक र सांस्कृतिक विरासतको संरक्षण र प्रवर्द्धनतर्फको अर्थपूर्ण कदम” भएको जनाएको छ।
दुइ दिने सेमिनार विचार र प्रतिवद्धताको भावनासहित समाप्त भयो, जसले उत्तर बंगालको रंगीन मोजाइक बनाउने स्थानीय भाषा र संस्कृतिहरूलाई दस्तावेज, अनुसन्धान, र संरक्षण गर्ने CSLLC ले गरिरहेको प्रयासलाई सुदृढ पार्यो।
