मालबजार (उत्तर बंगाल): प्रणालीमा कमजोरीका कारण पहिलो दिन नै भिडियो कसरी पठाउन सकिन्छ?, शिक्षक-शिक्षिकाहरू अन्योलमा आजको रात बितेपछि बंगालका सम्पूर्ण विद्यालयहरू सोमबार खुल्नेछन्। विद्यालय खुल्नेबित्तिकै प्रार्थना गीतको रूपमा ‘वन्दे मातरम्’ गाउने निर्देशिका विकास भवनले पहिले नै जारी गरिसकेको छ। गीत गाउने मात्र होइन, यसको भिडियो बनाएर शिक्षकहरूको समूह (ग्रुप) मा अपलोड गर्ने निर्देशन समेत दिइएको छ। पहिलो दिन नै यसलाई कसरी सम्भव बनाउने भन्ने कुरामा शिक्षक र शिक्षिकाहरू अन्योलमा परेका छन्।
गत १२ मे मा नयाँ सरकारले शपथ लिएको तीन दिनपछि राज्यका सबै विद्यालयहरूमा प्रार्थना गीतको रूपमा ‘वन्दे मातरम्’ गाउने निर्देशन लागू भएको थियो। यो निर्देशिका प्रत्येक जिल्लाका शिक्षा अधिकारीलाई पनि पठाइएको थियो। त्यतिबेला विद्यालयहरूमा गर्मी बिदा (ग्रीष्मावकाश) चलिरहेको थियो। आज, आइतबार यो बिदा समाप्त हुँदैछ। त्यसैले पहिलो जुनमा विद्यालय खुलेपछि गीत गाउनुका साथै त्यसको भिडियो पनि साझा (सेयर) गर्न भनिएको छ। जलपाईगुडी जिल्लाका एक शिक्षा अधिकारीले भने, ‘वन्दे मातरम् गाएर प्रत्येक विद्यालयले भिडियो पठाउनुपर्ने निर्देशन दिइएको छ।’
यस निर्देशनले गर्दा प्राथमिक विद्यालयका शिक्षकहरूलाई समस्या परेको छ। अधिकांश विद्यालयहरूमा म्युजिक सिस्टम (ध्वनि प्रणाली) छैन। साना नानीहरूलाई गीत गाउने बानी बसाल्नका लागि यो सिस्टमको आवश्यकता थियो। गीत सुनेर त्यसलाई सही तरिकाले गाउने प्रशिक्षण दिने शिक्षकहरूको योजना थियो। तर, चालु आर्थिक वर्षमा जुन रकम विनियोजन गरिएको थियो, अधिकांश विद्यालयहरूले त्यो खर्च गरिसकेका छन्, त्यसैले म्युजिक सिस्टम किन्ने क्षमता छैन। मालबजार सर्कलका एक प्रधानाध्यापक तापस बनर्जीका अनुसार, ‘बिजुलीको महसुल तिर्न, चक, कापी, डस्टर किन्न र मर्मतका लागि विनियोजित रकम खर्च भइसकेको छ। त्यसैले छुट्टै कोष विनियोजन नगरिएसम्म साउन्ड सिस्टम किन्न सम्भव छैन।’
यसका साथै कठिन संस्कृत पंक्तिहरूको उच्चारणलाई लिएर पनि चिन्ता बढेको छ। गर्मुरा राष्ट्रिय निकुञ्ज नजिकैको बिछाभाङ्गा क्षेत्रका शिक्षक सुदीप मुखर्जी भन्छन्, ‘वन्दे मातरम् अलिकति गाह्रो गीत हो। नयाँ गीत सिकाउन समय लाग्नेछ। आदिवासी समुदायका बालकालिकालाई कम्तीमा दुई हप्ताको समय दिनुपर्छ।’ यस्तो अवस्थामा यदि गीतको भिडियो ग्रुपमा सेयर गरियो भने त्यसमा भएका गल्तीहरू समातिनेछन्। यसै कुरालाई लिएर शिक्षकहरू चिन्तित छन्। निखिल बंग प्राइमरी शिक्षक सङ्गठनका जलपाईगुडी जिल्ला सचिव विप्लव झा भन्छन्, ‘राज्यको निर्देशन हामीले पालन गर्नैपर्छ। वन्दे मातरम् सबैले गाउनेछन्। तर यो पनि सत्य हो कि एकै दिनमा पूरै गीत गाउन सम्भव छैन।’
यद्यपि, यति हुँदाहुँदै पनि अखिल भारतीय राज्य शैक्षिक महासङ्घको सिलिगुडी शिक्षा जिल्लाका अध्यक्ष अभिजीत मजुमदार आशावादी देखिन्छन्। उनी भन्छन्, ‘पूर्वाधारका समस्याहरूलाई समाधान गरेर यदि यो गीत सिकाउन सकियो भने पहिलो दिनदेखि नै हामी यसलाई सही तरिकाले गाउन सक्नेछौँ। यसमा मलाई विश्वास छ।’
