संसदमा महत्वपूर्ण विषय उठाउँदै राज्यसभा सांसद श्री हर्षवर्धन श्रृंगलाले मानव र वन्यजन्तुबीच शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वका लागि समग्र र दयालु दृष्टिकोण अपनाउन आह्वान गर्नुभएको छ। उहाँले भन्नुभयो— भारतले विश्वव्यापी जैविक विविधता प्रयासको नेतृत्व गर्दै ‘ग्लोबल बिग क्याट एलायन्स’ को आयोजना गरेको छ, त्यसैले विकास र पर्यावरणीय सन्तुलन सँगसँगै सम्भव छ भन्ने प्रमाण हामीले देखाउनुपर्छ।
भारतको सांस्कृतिक परम्परालाई स्मरण गर्दै श्रृंगलाले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले संरक्षणलाई राष्ट्रिय संस्कृतिको अभिन्न अंग ठानेको उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले असममा रेलले ठक्कर दिँदा सात हात्तीहरूको मृत्यु भएको घटनालाई “विकास जीवनको मूल्यमा हुनुहुँदैन” भन्ने कडा सन्देशका रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो। पर्यावरणीय रूपमा संवेदनशील क्षेत्रहरूमा सचेत योजनाको आवश्यकता छ।
समाधानतर्फ औंल्याउँदै उहाँले काजिरंगा मोडेलको उदाहरण दिनुभयो, जहाँ उचाइमा करिडोर बनाएर वन्यजन्तुको आवागमन सुचारु गर्दै पूर्वाधार विकास गरिएको छ। उहाँले संरक्षणमा प्रविधिको बढ्दो प्रयोगमाथि पनि जोड दिनुभयो— जस्तै गङ्गा नदीको डल्फिनको स्याटेलाइट ट्यागिङ, पहिलो डीएनए-आधारित हात्ती गणना, र ग्रेट इन्डियन बस्टार्ड, घडियाल, स्लोथ बियर जस्ता प्रजातिका लागि विशेष संरक्षण तथा चितुवा स्थानान्तरणका प्रयासहरू।
श्रृंगलाले संवेदनशील करिडोरहरूमा वन्यजन्तु-अनुकूल विशेष क्षेत्र बनाउने, ग्राम पञ्चायत र जैविक विविधता संस्थाहरू समावेश गरी स्थानीय संरक्षण परिषद् गठन गर्ने, र उत्तर बंगाल तथा असमका हात्ती मार्गबाट गुज्रने रेलहरूमा एआई-आधारित ‘इन्ट्रुजन डिटेक्सन सिस्टम’ (घुसपैठ पत्ता लगाउने प्रणाली) प्रयोग गर्ने प्रस्ताव गर्नुभयो। उहाँले थप्नुभयो, “भारतले अब दया र नवीनतामा आधारित विकासको विश्वव्यापी मापदण्ड बनाउनुपर्छ, जहाँ मानवता र प्रकृति सँगसँगै फस्टाउन सकून्।”
