कल्याणी बैठकमा मुख्यमन्त्री शुभेन्दु अधिकारीले प्रमुख घोषणा गरे: आयुष स्वास्थ्य विभागबाट अलग हुनेछ। योग दिवसमा राज्यभर विशेष कार्यक्रमहरू आयोजना गरिनेछ। कोलकाता: पश्चिम बंगाल सरकारले अब आयुष सेवाहरूलाई छुट्टै पहिचान दिने तयारी गरिरहेको छ। कल्याणीमा प्रशासनिक समीक्षा बैठकपछि मुख्यमन्त्री शुभेन्दु अधिकारीले मंगलबार घोषणा गरे कि राज्यमा चाँडै नै एक स्वतन्त्र आयुष विभाग सिर्जना गरिनेछ। हाल, आयुष स्वास्थ्य विभाग अन्तर्गत सञ्चालन हुन्छ, तर सरकार यसलाई छुट्टै प्रशासनिक संरचना अन्तर्गत ल्याउने तयारीमा छ।
मुख्यमन्त्रीले भने कि यो प्रस्ताव चाँडै नै मन्त्रिपरिषद्को स्वीकृतिको लागि पठाइनेछ। आयुर्वेद, योग, युनानी, सिद्ध, प्राकृतिक चिकित्सा र होमियोप्याथी जस्ता वैकल्पिक चिकित्सा प्रणालीहरूलाई अझ प्रभावकारी रूपमा प्रसार गर्न नयाँ विभागको जिम्मेवारी एक वरिष्ठ र अनुभवी अधिकारीलाई सुम्पिनेछ।
केन्द्रीय योजनाहरू पूर्ण रूपमा लाभान्वित हुनेछन्
मुख्यमन्त्रीले भन्नुभयो कि केन्द्र सरकारले आयुष क्षेत्रलाई निरन्तर प्रवर्द्धन गरिरहेको छ र यस उद्देश्यका लागि धेरै योजनाहरू लागू गरिएको छ। बंगाल सरकारले अब यी योजनाहरूको लाभ अधिकतम बनाउन काम गर्नेछ।
उनले भने कि छुट्टै विभागको निर्माणले प्रशासनिक समन्वयलाई सुदृढ बनाउनेछ र ग्रामीण र शहरी दुवै क्षेत्रमा आयुष सेवाहरूको राम्रो वितरणलाई सक्षम बनाउनेछ। यसले मानिसहरूलाई कम लागतमा वैकल्पिक र परम्परागत चिकित्सा सेवामा पहुँच गर्न सक्षम बनाउनेछ।
द्रुत गतिमा बढ्दो आयुष क्षेत्र
देशमा आयुष र जडीबुटी उत्पादनहरूको बजार निरन्तर विस्तार भइरहेको छ। उपलब्ध तथ्याङ्क अनुसार, २०२५-२६ सम्ममा आयुष र जडीबुटी उत्पादनहरूको निर्यात ₹५,११० करोड नाघ्ने अनुमान गरिएको छ।
त्यस्तै गरी, २०२१ मा लगभग ३८,००० बाट बढेर २०२५ मा ९२,००० भन्दा बढी पुगेको छ। विज्ञहरूको अनुमान छ कि आयुष क्षेत्रले २०२४ देखि २०३२ सम्ममा औसत १७ प्रतिशतको वार्षिक वृद्धि देख्न सक्छ।
योग दिवसमा भव्य कार्यक्रमको तयारी
मुख्यमन्त्री शुभेन्दु अधिकारीले जुन २१, २०२६ मा तय गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको बारेमा पनि महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रदान गरे। उनले भने कि अबदेखि, प्रस्तावित आयुष विभाग र खेलकुद विभागले संयुक्त रूपमा राज्यभर योग दिवस कार्यक्रमहरू आयोजना गर्नेछ।
स्कूल, कलेज, स्वयंसेवी संस्थाहरू र प्रहरी प्रशासनको सहभागितामा ठूला स्तरका योग शिविरहरू र सार्वजनिक योग सत्रहरू आयोजना गरिनेछ। कार्यक्रमहरू अघि अभ्यास सत्रहरू (अभ्यास) अनिवार्य हुनेछन्, र सुरक्षा मापदण्डहरू कडाइका साथ पालना गरिनेछ।
मुख्यमन्त्रीले भने कि विश्वभरका लगभग २०० देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस मनाइरहेका छन्, र अब बंगालले पनि यस अभियानमा सक्रिय रूपमा भाग लिनेछ। कल्याणीमा आयोजित प्रशासनिक बैठकमा स्वास्थ्य सेवालाई सुदृढ पार्ने, विभागहरू बीच राम्रो समन्वय गर्ने र मनसुनपूर्व तयारीका बारेमा पनि विस्तृत छलफल गरिएको थियो। सरकारको विश्वास छ कि नयाँ आयुष विभागले परम्परागत चिकित्सा प्रणालीहरूलाई मुख्यधारामा ल्याउन मद्दत गर्नेछ। यसले लाखौं मानिसहरूलाई किफायती, पहुँचयोग्य र प्रभावकारी स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नेछ।
आयुषको बजेट बढाइएको छ
केन्द्रीय सरकारले २०२६-२७ को बजेटमा आयुष क्षेत्रको लागि विनियोजन लगभग २० प्रतिशतले बढाएको छ। यस वर्ष, आयुष मन्त्रालयको बजेट लगभग ₹४,४०८ करोड तोकिएको छ। राष्ट्रिय आयुष मिसनलाई सुदृढ पार्न पनि जोड दिइँदैछ। विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि पश्चिम बंगाल सरकारको यो कदम स्वास्थ्य सेवालाई अझ समावेशी र आधुनिक बनाउन महत्त्वपूर्ण साबित हुन सक्छ। .सक्रममा मनसुन र स्वास्थ्य तयारीमा पनि जोड दिइँदैछ।
