न्यू जलपाईगुडी (एनजेपी) रेलवे स्टेसनमा कटिहार र अलिपुरद्वार डिभिजनका १२० जना लोको पाइलटहरूका लागि हात्ती-रेल टकराव रोक्न विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। भारतीय वन्यजन्तु ट्रस्ट, भारतीय रेलवे र पश्चिम बंगाल वन विभागको सहकार्यमा एसएनएपी फाउन्डेसनले यो कार्यक्रम आयोजना गरेको हो। यस प्रशिक्षणले प्रविधिको प्रयोग र सरोकारवालाहरूबीचको समन्वयमार्फत हात्तीको सुरक्षा सुदृढ गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
रेलमार्गमा वन्यजन्तु, विशेष गरी हात्तीहरूसँग हुने टक्करले ठूलो जनधन र जैविक क्षति पुर्याउँदै आएको छ। उत्तर बंगालका वन क्षेत्र भएर जाने रेलमार्गहरूमा हात्ती दुर्घटनाको जोखिम उच्च रहने भएकाले यो मुद्दा सार्वजनिक सुरक्षा र वन्यजन्तु संरक्षणका दृष्टिले निकै महत्त्वपूर्ण छ। लोको पाइलटहरूलाई पूर्व-सतर्कता, नयाँ प्रविधि र मानक सञ्चालन प्रणाली (SOP) बारे प्रशिक्षित गर्दा सम्भावित रेल दुर्घटनाबाट हात्तीहरूको जीवन रक्षा गर्न प्रत्यक्ष मद्दत पुग्छ।
मुख्य विशेषताहरू
-
विशाल सहभागिता: कटिहार र अलिपुरद्वार डिभिजनका कुल १२० जना लोको पाइलटहरूले हात्ती-रेल द्वन्द्व न्यूनीकरण सम्बन्धी प्रशिक्षण प्राप्त गरेका छन्।
-
त्रिस्तरीय सहकार्य: भारतीय रेलवे, पश्चिम बंगाल वन विभाग र भारतीय वन्यजन्तु ट्रस्टको सहकार्यमा एसएनएपी फाउन्डेसनद्वारा कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो।
-
प्रविधि र SOP को प्रयोग: रेल दुर्घटनाबाट हात्ती बचाउन वर्तमान प्रविधिहरूको प्रस्तुतीकरण, विश्लेषण र मानक सञ्चालन प्रणाली (SOP) माथि गहन छलफल गरिएको छ।
न्यू जलपाईगुडी (एनजेपी) स्थित लोको पाइलट रनिङ बिल्डिङमा हात्ती र रेलबीचको टकराव रोक्न तथा सहअस्तित्व कायम राख्न एक विशेष लोको पाइलट प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। कटिहार डिभिजनमा आफ्नो प्रकारको यो पहिलो प्रयास हो, जसले रेलवे र वन विभागबीचको उत्कृष्ट समन्वयलाई उजागर गरेको छ।
कार्यक्रममा उपस्थित विज्ञहरू र रेलवे अधिकारीहरूका अनुसार रेलमार्गमा हात्तीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न प्रविधि र व्यावहारिक ज्ञानको प्रयोग अपरिहार्य छ। अन्तरक्रियात्मक सत्रमा प्रस्तुत विचारहरूले रेलवे र वन विभागका कर्मचारीहरूलाई संयुक्त रूपमा काम गर्न र दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि तोकिएका मानक सञ्चालन प्रणाली (SOP) कडाइका साथ पालना गर्न मार्गदर्शन गरेका छन्।
के भएको थियो?
प्रशिक्षण कार्यक्रममा हात्ती-रेल द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि अपनाउन सकिने उपायहरूबारे विस्तृत छलफल र विश्लेषण गरियो। सहभागिहरूलाई सम्भावित दुर्घटना रोक्न रेलवे र अन्य सरोकारवालाहरूले हाल प्रयोग गरिरहेका प्रविधिहरूबारे प्रस्तुतीकरण दिइएको थियो।
यो एक उत्कृष्ट अन्तरक्रियात्मक सत्र थियो, जहाँ लोको पाइलटहरूले आफ्ना अनुभव साटासाट गरे र वन क्षेत्र भएर रेल चलाउँदा अपनाउनुपर्ने सतर्कताबारे व्यावहारिक ज्ञान हासिल गरे। कार्यक्रममा SOP को व्यावहारिक पालना र संकटको समयमा तत्काल लिनुपर्ने निर्णयबारे गहन विचार-विमर्श भएको थियो।
संलग्न व्यक्ति तथा निकायहरू
यस संयुक्त पहलमा विभिन्न सरकारी तथा गैर-सरकारी निकायहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो:
-
आयोजक तथा सहयोगी निकाय: एसएनएपी फाउन्डेसन, भारतीय वन्यजन्तु ट्रस्ट, भारतीय रेलवे र पश्चिम बंगाल वन विभाग।
-
रेलवे अधिकारीहरू: श्री अजय सिंह, एडीआरएम (एनजेपी), एडीएमई पी (कटिहार डिभिजन), एडीएसओ (कटिहार डिभिजन), र क्षेत्र प्रबन्धक (कटिहार डिभिजन)।
-
वन विभाग तथा अन्य प्रतिनिधिहरू: खर्साङ डिभिजनको घोषपुकुर रेन्जका रेन्ज अफिसर, प्रमुख लोको पाइलटहरूका साथै एसएनएपी (SNAP), एसपीओएआर (SPOAR) र एनडब्ल्यूए (NWA) का सदस्यहरू।
सार्वजनिक प्रभाव
यस प्रशिक्षण कार्यक्रमले रेल सञ्चालनलाई सुरक्षित बनाउनुका साथै वन्यजन्तु संरक्षणमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ। रेलमार्गमा हात्तीको टक्कर रोकिँदा जैविक विविधताको रक्षा मात्र हुँदैन, सम्भावित रेल दुर्घटनाबाट हुने जनधनको क्षति र रेल सेवामा आउने बाधा समेत कम हुन्छ। यसले स्थानीय समुदाय, यात्रु र वन क्षेत्र आसपासका बासिन्दाहरूका लागि सुरक्षित वातावरण निर्माण गर्न सहयोग पुर्याउँछ।
एनजेपीमा आयोजित लोको पाइलट प्रशिक्षण कार्यक्रम हात्ती-रेल द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि एक महत्त्वपूर्ण कदम साबित भएको छ। भारतीय रेलवे, वन विभाग र संरक्षण संघ-संस्थाहरूको यो संयुक्त प्रयासले प्रविधि, SOP र आपसी समन्वयका माध्यमबाट हात्तीहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धतालाई थप मजबुत बनाएको छ।
FAQs
१. एनजेपीमा आयोजना गरिएको प्रशिक्षण कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य के थियो?
यस प्रशिक्षण कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य रेलमार्गमा हात्ती र रेलबीच हुने टक्कर रोक्नु, लोको पाइलटहरूलाई नयाँ प्रविधि र SOP बारे सजग गराउनु तथा हात्ती र मानव/रेलबीच सहअस्तित्व कायम गर्नु थियो।
२. यस कार्यक्रममा कुन-कुन निकाय र अधिकारीहरूको सहभागिता रहेको थियो?
यसमा भारतीय रेलवे, पश्चिम बंगाल वन विभाग, भारतीय वन्यजन्तु ट्रस्ट र एसएनएपी फाउन्डेसनको सहकार्य थियो। साथै एडीआरएम श्री अजय सिंह, कटिहार डिभिजनका अधिकारीहरू, घोषपुकुर रेन्जका रेन्ज अफिसर, १२० लोको पाइलट र विभिन्न संस्थाका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।
