भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का नेताहरूसँगको संवाद र बधाई सन्देश आफ्नो आधिकारिक माध्यमबाट अंग्रेजी भाषामा सार्वजनिक गर्नुभएको थियो। तर, उक्त बधाई सन्देशको जवाफ दिने क्रममा वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाहले देखाएको कूटनीतिक शैली यतिबेला प्रशंसाको पात्र बनेको छ।
किन विशेष छ बालेनको जवाफ?
कूटनीतिमा प्रायः अन्तर्राष्ट्रिय भाषाका रूपमा अंग्रेजीको प्रयोग हुने गर्दछ। प्रधानमन्त्री मोदीले अंग्रेजीमा बधाई दिँदा सहज रूपमा अंग्रेजीमै जवाफ दिन सकिने ठाउँ हुँदाहुँदै पनि बालेन शाहले नेपाली भाषामा नै औपचारिक जवाफ फर्काउनुभयो।
बालेनको यो कदमलाई नेपाली भाषीहरूले दुई कारणले विशेष रूपमा हेरेका छन्:
१. भाषाप्रतिको सम्मान: आफूसँग अंग्रेजी वा अन्य भाषाको दक्षता हुँदाहुँदै पनि, अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा आफ्नो राष्ट्रिय भाषा नेपालीलाई नै प्राथमिकता दिनु बालेनको आफ्नो भाषा र पहिचानप्रतिको गहिरो लगाव र सम्मान हो।
२. सांस्कृतिक कूटनीति: एउटा शक्तिशाली छिमेकी मुलुकका प्रधानमन्त्रीको सन्देशमा जवाफ दिँदा नेपाली भाषा रोज्नुले नेपालको आफ्नो छुट्टै अस्तित्व र आत्मसम्मान रहेको सन्देश दिएको छ। यसले ‘नेपाली भाषा पनि कूटनीतिक रूपमा सशक्त छ’ भन्ने कुरालाई प्रमाणित गरेको छ।
सामाजिक सञ्जालमा धेरैले बालेनको यो कदमलाई ‘स्वाभिमानी’ भनेका छन्। एक प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, “प्रधानमन्त्री मोदीले अंग्रेजीमा लेख्दा बालेनले नेपालीमै जवाफ दिएर आफ्नो माटो र भाषाप्रतिको माया देखाइदिए, यो वास्तवमै गर्वको कुरा हो।”
बालेनको यो शैलीले नेपालको राजनीतिमा मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा पनि ‘भाषाको प्रयोग’ ले कति ठूलो अर्थ राख्छ भन्ने कुरालाई स्थापित गरेको छ। आफ्नो भाषामा गर्व गर्दै कूटनीतिक जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने बालेनको यो शैली अहिले धेरैका लागि प्रेरणा बनेको छ।
