खरसाङको डुमाराम बस्तीस्थित ऐतिहासिक शिव मन्दिर पहिरोको जोखिममा: जीर्णोद्धारका लागि स्थानीयको गुहार

खरसाङ नगरपालिका वार्ड नम्बर ५ मा रहेको डुमाराम बस्तीको शिव मन्दिर जमिन दबिएका कारण ढल्ने जोखिममा परेको छ। स्थानीय आस्थाको केन्द्र मानिने यो मन्दिरको तत्काल पुनःनिर्माण र जीर्णोद्धारका लागि गाउँलेले सरकार तथा सङ्घ-सङ्गठनहरूसँग सहयोगको अपिल गरेका छन्।

यो मन्दिर डुमाराम बस्तीका बासिन्दाहरूको धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक पहिचानसँग जोडिएको छ। जमिन भासिएर मन्दिर ढल्ने अवस्थामा पुग्दा यहाँ आउने भक्तजनहरूको सुरक्षामा जोखिम बढेको छ। स्थानीयस्तरमा ठूलो आर्थिक लगानी जुटाउन नसकिने भएकाले सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणका लागि सरकारी तथा सामाजिक निकायको ध्यान आकर्षित हुनु अति आवश्यक देखिएको छ।

खरसाङ नगरपालिकाको वार्ड नम्बर ५ स्थित डुमाराम बस्तीमा रहेको शिव मन्दिर हाल गम्भीर जोखिममा परेको छ। लामो समयदेखि स्थानीय मानिसहरूको आस्थाको मुख्य केन्द्रका रूपमा रहेको यो मन्दिर जमिन दबिएका कारण कोल्टे परेको छ र जुनसुकै बेला ढल्न सक्ने अवस्थामा पुगेको छ।

स्थानीयका अनुसार यस स्थानमा धेरै वर्ष अघिदेखि शिवलिङ्ग स्थापित गरी नियमित पूजाआजा गर्ने परम्परा रहँदै आएको छ। पछि स्थानीय मिन्टु मुखियाको आत्मशान्तिको लागि दिलु मुखिया र उहाँका परिवारका सदस्यहरूले आफ्नी आमाको स्मृतिमा यहाँ मन्दिरको पक्की संरचना निर्माण गरिदिएका थिए। त्यसयता विभिन्न भक्तजन तथा स्थानीय सङ्घ-सङ्गठनहरूको सहयोगमा मन्दिरको रेखदेख, मर्मतसम्भार र भक्तजनको सुविधाका लागि अगाडिपट्टि छानो हाल्ने कामहरू हुँदै आएका थिए।

तर, भौगोलिक विकटता र कमजोर भू-बनावटका कारण मन्दिरमुनिको जमिन बिस्तारै दबिन थालेको छ। सामान्य गारो (देवाल) को भरमा अडिएको यो मन्दिर हाल फाटो परेर कोल्टे परेको छ। हरेक वर्ष शिवरात्रीमा डुमाराम बस्ती र वरपरका गाउँ-समाज मिलेर यहाँ विशेष पूजाको आयोजना गर्ने गर्छन्। त्यसका साथै विभिन्न धार्मिक तिथि र पर्वहरूमा जलार्पणका लागि ठूलो संख्यामा भक्तजनहरू आउने गर्छन्। मन्दिरको अवस्था जीर्ण बनेपछि पूजाआजा गर्न आउने भक्तजनहरू समेत त्रसित हुने गरेका छन्।

मन्दिरको जग मुनिबाट बलियो रिटेनिङ वाल (देवाल) लगाएर पुनःनिर्माण गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता देखिएको छ। तर, यो कार्यका लागि ठूलो बजेट र प्राविधिक सहयोग आवश्यक पर्ने हुनाले स्थानीय बासिन्दाहरूले आफ्नै बलमा निर्माण गर्न नसकेको एक स्थानीय युवाले बताएका छन्।

यसअघि मन्दिर निर्माणको समस्या लिएर गोर्खाल्याण्ड क्षेत्रीय प्रशासन (जीटीए) का तत्कालीन मुख्य कार्यपाल अनित थापालाई भेटेर गुहार मागिएको थियो। त्यसबेला उहाँले मन्दिर पुनःनिर्माणका लागि सहयोग गर्ने आश्वासन दिएका थिए। तर, वर्तमान समयमा थापा जीटीएको मुख्य कार्यपाल पदमा नरहेकाले सो सहयोग सम्बन्धी प्रक्रिया रोकिएको स्थानीयको भनाइ छ।

आर्थिक अभावका कारण अलपत्र बनेको यो शिव मन्दिरको जीर्णोद्धारका लागि अहिले स्थानीय भक्तजनहरूले व्यापक सहयोगको याचना गरेका छन्। कुनै पनि इच्छुक दाता, परोपकारी व्यक्ति, सामाजिक सङ्घ-सङ्गठन वा मन्दिर निर्माण सम्बन्धी सरकारी योजनाअन्तर्गत सहयोग उपलब्ध गराइदिन उनीहरूले आग्रह गरेका छन्। विशेष गरी वर्तमान भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) नेतृत्वको सरकार र सम्बन्धित सरकारी निकायहरूले ध्यान दिएर मन्दिरको बलियो पुनःनिर्माण गरिदिए यहाँका सर्वसाधारण तथा भक्तजनहरूलाई ठूलो राहत पुग्ने स्थानीयको अपेक्षा छ।

FAQs

१. डुमाराम बस्तीको शिव मन्दिर किन जोखिममा परेको छ?

मन्दिर रहेको स्थानको जमिन दबिएको र मुनिको गारो कमजोर भएकाले मन्दिर कोल्टे परेको छ। यसले गर्दा मन्दिर जुनसुकै बेला ढल्न सक्ने जोखिममा पुगेको छ।

२. मन्दिर पुनःनिर्माणका लागि स्थानीयले कोसँग सहयोगको माग गरेका छन्?

स्थानीय बासिन्दाहरूले दाताहरू, सामाजिक सङ्घ-सङ्गठनहरू, सरकारी निकाय तथा भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) नेतृत्वको सरकारसँग मन्दिरको पुनःनिर्माणका लागि सहयोगको माग गरेका छन्।