एक्जिट पोल र राजनीतिक गणनालाई बेवास्ता गर्दै, पश्चिम बंगालले तृणमूल कांग्रेसको ७९ सिटको तुलनामा २०८ सिटको भाजपाको व्यापक जनादेश देखेको थियो। सोमबार दिउँसो १२:३० बजेतिर भएको थियो। प्रारम्भिक प्रवृत्तिले पहिले नै तस्वीर कोर्न थालेको थियो। सायद यो नतिजाको प्रत्याशा वा अशान्तिको शान्त डर थियो, तर सडकहरू असामान्य रूपमा विरलै थिए। उत्तर कोलकाताको सिन्थी क्रसिङमा, एक मध्यम उमेरका जोडी अटो-रिक्साको पछाडिको सिटमा बसेर सामान्य र गहिरो कुराकानीमा व्यस्त थिए।
उनीहरू चुनावी नतिजाको बारेमा छलफल गरिरहेका थिए। श्रीमानले तृणमूल कांग्रेसको लागि यस्तो नाटकीय झट्का के हुन सक्छ भनेर तर्क गर्ने प्रयास गरिरहेका थिए। महिलाले, नम्र देखिने गरी, जवाफ दिइन्, “३४ वर्षसम्म शासन गर्ने पार्टीले पद त्याग्नुपर्यो। १५ वर्षपछि अर्को पार्टी यसरी हारिरहेको छ। मानिसहरूले सरकारहरू सिर्जना गर्छन्; सरकारले मानिसहरू सिर्जना गर्दैनन्। यदि तपाईंले मानिसहरूलाई कम आँकलन गर्नुभयो भने, यस्तै हुन्छ।”
छोटो कुराकानी अहिले बंगालभरि प्रतिध्वनित भइरहेको छ
किनकि सोमबार जे भयो त्यो राजनीतिक भूकम्पभन्दा कम थिएन। लगभग सबै एक्जिट पोल भविष्यवाणीहरूलाई पन्छाउँदै, भाजपाले पश्चिम बंगालमा दोहोरो शताब्दीको अंक पार गर्यो।
इतिहासलाई पछाडि फर्केर हेर्दा, संकेतहरू दिन्छ जस्तो देखिन्छ। जस्तै, २००६ मा, बुद्धदेव भट्टाचार्यको नेतृत्वमा वाम मोर्चाले रेकर्ड २३५ सिट प्राप्त गर्यो, केवल पाँच वर्ष भित्र पतन भयो। २०२१ मा, ममता बनर्जी २१६ सिट लिएर फर्किए, दृढतापूर्वक स्थापित देखिए। तैपनि, पहिले जस्तै, जनभावना पढ्न असमर्थता महँगो साबित भयो।
यस पटक, तृणमूलको अभियानले भाजपालाई “बाहिरी पार्टी” भनेर चिह्नित गर्ने कथाहरूमा धेरै निर्भर रह्यो, विशेष गहन संशोधन (SIR) मा चिन्ता बढायो, जसले कथित रूपमा मतदाता सूचीबाट लगभग ९० लाख नामहरू हटाएको थियो, र केन्द्रीय एजेन्सीहरू र शक्तिहरूलाई पक्षपातको आरोप लगाएको थियो। तर मतदाताहरूले यी दावीहरूभन्दा बाहिर हेरेको देखिन्थ्यो।
राजनीतिक विश्लेषकहरूले औंल्याए कि यो परिवर्तनलाई एकल कारकमा जोड्न सकिँदैन। यो संचित असन्तुष्टि, भ्रष्टाचारको आरोप, औद्योगिक वृद्धिको अभाव, रोजगारीका अवसरहरू घट्दै गएको र स्थानीय स्तरमा शक्तिशाली संस्कृतिको उदयको पराकाष्ठा हो। यी नयाँ मुद्दाहरू थिएनन्। वर्षौंदेखि यी मुद्दाहरू उम्लिरहेका थिए। तर यस पटक, तिनीहरूले प्रज्वलित भए।
धेरैले विश्वास गर्छन् कि भाजपाको निरन्तर ध्यानले “घुसपैठ” कथाको परिणाममा भूमिका खेलेको थियो। अनियन्त्रित बसाइँसराइले बंगालको जनसांख्यिकीय र राजनीतिक परिदृश्यलाई परिवर्तन गरिरहेको दाबी अभियानको क्रममा निरन्तर रूपमा बढाइएको थियो। समयसँगै, विशेष गरी हिन्दू मध्यम र निम्न-मध्यम वर्गका वर्गहरूमाझ, कडा परिश्रमपूर्वक निर्माण गरिएको बलियो जमीनी तहको कामसँग मिलेर।
संख्याहरूले आफ्नै कथा बताउँछन्
२०२१ को तुलनामा, तृणमूलको भोट शेयर लगभग ७ प्रतिशत अंकले घटेर ४०.८% मा पुगेको छ, जबकि भाजपाको भोट समान अन्तरले बढेर ४५.५२% पुगेको छ। वामपन्थी र कांग्रेसले मात्र सीमान्त परिवर्तन देखे।
उल्लेखनीय रूपमा, उच्च मतदाता मतदानले अर्को आयाम थप्यो। लगभग ९३% सहभागिता, अघिल्लो रेकर्ड भन्दा धेरै बढी। तृणमूलले मतदाता सूची संशोधनमाथिको आक्रोशलाई प्रतिबिम्बित गर्ने अपेक्षा गरे पनि, विश्लेषकहरूको तर्क छ कि यो शासनप्रतिको असन्तुष्टिको व्यापक अभिव्यक्ति थियो।
परम्परागत समर्थन आधारहरूले पनि बहावको संकेत देखाए। एक समय तृणमूलको पछाडि दृढतापूर्वक एकीकृत अल्पसंख्यक मतहरू मालदा र मुर्शिदाबाद जस्ता जिल्लाहरूमा टुक्रिएको देखिन्छ। यसैबीच, कागजात र नागरिकताको चिन्ताको बाबजुद मातुआ जस्ता समुदायहरूले भाजपामा विश्वास कायम राखे।
कल्याणकारी योजनाहरू, कन्याश्री, लक्ष्मी भण्डार, र अन्य लामो समयदेखि तृणमूलको शक्ति थिए। तर यस पटक, भाजपाबाट बढ्दो लाभको वाचा, युवाहरूमा स्थिर रोजगारीको बढ्दो चाहनाले उनीहरूको प्रभावलाई कमजोर बनायो।
ममता बनर्जीको स्थायी राजनीतिक व्यक्तित्वले अब पार्टी र सरकार भित्रको संरचनात्मक थकान विरुद्ध आफ्नो धार गुमाएको देखिन्छ।
