विश्व सम्पदा स्थलको मान्यता प्राप्त दार्जिलिङ हिमालयन रेलवे (डीएचआर) ले २०२५–२६ आर्थिक वर्षमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्दै उल्लेखनीय आर्थिक वृद्धि दर्ता गरेको छ। पहाडी क्षेत्रमा प्रिमियम पर्यटक तथा सम्पदा रेल सेवा सञ्चालन गर्ने यो विश्वप्रसिद्ध ‘टोय ट्रेन’ ले चालु आर्थिक वर्षमा रु. २४.६ करोड राजस्व आर्जन गरेको छ, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०२४–२५ को रु. २१.२ करोडको तुलनामा झण्डै रु. ३.४ करोडले बढी हो। अधिकारीहरूका अनुसार यो डीएचआरको स्थापना यताकै इतिहासमा सबैभन्दा उच्च वार्षिक आम्दानी हो, जसले संस्थाको आर्थिक मजबुती र लोकप्रियता दुवैलाई स्पष्ट रूपमा देखाएको छ।
यात्रु संख्यामा पनि उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष १.७४ लाख यात्रुहरूले यात्रा गरेकोमा यस वर्ष यो संख्या बढेर २.०८ लाख पुगेको छ। डीएचआरका अधिकारीहरूका अनुसार पर्यटकहरूको रुचि प्रिमियम र अनुभवमूलक यात्रातर्फ बढ्दै गएको कारण यो वृद्धि सम्भव भएको हो। विशेष गरी देश-विदेशबाट आउने पर्यटकहरूले हेरिटेज रेल यात्रालाई प्राथमिकता दिन थालेपछि दार्जिलिङ क्षेत्र एक प्रमुख पर्यटन गन्तव्यका रूपमा थप स्थापित हुँदै गएको छ।
थप जोइराइड सेवाहरूको सुरुवात, पर्यटक सिजनमा दैनिक यात्रु चापमा वृद्धि, डिजिटल टिकट बुकिङ प्रणालीको प्रयोग, सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रचार–प्रसार तथा निजी पर्यटन संस्थासँगको सहकार्यले डीएचआरको आम्दानी वृद्धिमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइएको छ। साथै, दार्जिलिङ, खरसांग, घुम र सिलिगुडी क्षेत्रका होटल तथा पर्यटन व्यवसायसँग समन्वय गरेर विशेष प्याकेज टुर सञ्चालन गर्नुले पनि रेल सेवाप्रति आकर्षण झनै बढाएको छ।
सन् १८७९ मा सुरु भएको यो ऐतिहासिक पर्वतीय रेलवे भारतकै सबैभन्दा पुराना र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण रेल परियोजनामध्ये एक मानिन्छ। हाल डीएचआरले दार्जिलिङ र घुम बीच स्टीम र डिजेल दुवै प्रकारका लोकोमोटिभ प्रयोग गर्दै नियमित जोइराइड सेवा सञ्चालन गर्दै आएको छ। ७,४०७ फिट उचाइमा रहेको घुम स्टेशन डीएचआरले पार गर्ने सबैभन्दा अग्लो रेल स्टेशन हो, जसले पर्यटकलाई हिमाली भूगोलको अनुपम दृश्य अनुभव गराउँछ।
यसका अतिरिक्त दार्जिलिङ–महानदी र दार्जिलिङ–खरसांग मार्गहरूमा विशेष पर्यटक रेलहरू सञ्चालन गरिँदै आएको छ भने सिलिगुडी र टिन्धारिया स्टेशनहरू बीच जङ्गल सफारी सेवा पनि निकै लोकप्रिय बनेको छ। स्टीम जङ्गल चिया सफारी, रेड पाण्डा एक्सप्रेस, हिम कन्या, हेरिटेज डाइनिङ कार, चार्टर ट्रेन, विशेष फिल्म सुटिङ ट्रेनजस्ता सेवाहरूले डीएचआरलाई केवल यातायातको साधन मात्र नभई एक सांस्कृतिक र पर्यटन अनुभवको केन्द्रका रूपमा विकसित गराएको छ।
रेल अधिकारीहरूका अनुसार आगामी दिनमा अझ आधुनिक सुविधासहित डिजिटल गाइड सिस्टम, बहुभाषिक अडियो टुर सेवा, अनलाइन रिजर्भेसन प्रणालीको थप विस्तार तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन प्रवर्द्धन अभियान सञ्चालन गर्ने योजना पनि अघि सारिएको छ। यसले दार्जिलिङ हिमालयन रेलवेको विश्वव्यापी पहिचानलाई अझ मजबुत बनाउने विश्वास गरिएको छ।
समग्रमा, डीएचआरको यो आर्थिक तथा यात्रु वृद्धिले न केवल संस्थाको सफलता प्रमाणित गरेको छ, तर दार्जिलिङ, खरसांग र वरपरका पहाडी क्षेत्रको पर्यटन, रोजगारी र स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत मजबुत बनाउँदै लैजाने महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
