अक्टोबर २०२५ को बाढीपछि साङमा टर्जम खोला क्षेत्रमा क्षति पुगे पनि सरकारी निकायबाट कुनै पहल नभएपछि स्थानीय होमस्टे सञ्चालकहरू निजी खर्चमा बाँध निर्माण गर्न बाध्य भएका छन्। पोख्रेबोङ ग्राम पञ्चायत-२ मा परेको यस क्षेत्रमा बर्खाको पुनः कटान रोक्न र पर्यटन व्यवसाय जोगाउन स्थानीय तहमा आफ्नै लगानीमा तटबन्ध तयार गरिएको हो। दीर्घकालीन संरक्षणको अभावमा पर्यटकीय गतिविधि प्रभावित बनेकाले स्थानीयले तत्काल स्थायी समाधानको माग गरेका छन्।
यो विषय ग्रामीण पर्यटन, स्थानीय पूर्वाधारको सुरक्षा र बाढी नियन्त्रणमा सरकारी निकायको जिम्मेवारीसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ। राङभाङ-तामाकोसी पर्यटन क्षेत्रको भविष्य जोखिममा पर्नु र निजी व्यवसायीहरू स्व-लगानीमा पूर्वाधार जोगाउन बाध्य हुनुले जनस्वास्थ्य, जनजीवन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पुर्याएको छ। समयमै सरकारी संरक्षण नपुग्दा भविष्यमा अझ ठूलो भौतिक तथा आर्थिक क्षति हुनसक्ने जोखिम बढेको छ।
प्रमुख मुख्य बुँदाहरू
-
२०२५ अक्टोबर ४ को भीषण बाढीले पोख्रेबोङ ग्राम पञ्चायत-२ स्थित साङमा टर्जम खोला आसपासको क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो।
-
सम्बन्धित विभाग र जनप्रतिनिधिको बेवास्ताका कारण सन् २०२६ को मध्य बर्खा लागिसक्दा पनि दीर्घकालीन संरक्षणको काम भएन।
-
पुनः बर्खा सुरु भएसँगै खोलाले कटान थालेपछि अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेका सञ्चालक बिर्मेश थापाले निजी खर्चमा बाँध निर्माण गरे।
मुख्य समाचार
पोख्रेबोङ ग्राम पञ्चायत-२ अन्तर्गत पर्ने साङमा टर्जम खोला क्षेत्रमा सरकारी निकायको बेवास्ता बढेपछि स्थानीय पर्यटन व्यवसायीहरू आफैं रोकथाममा जुटेका छन्। राङभाङ-तामाकोसी पर्यटन क्षेत्रभित्र पर्ने पर्यटकीय पूर्वाधारहरू जोगाउन स्थानीय होमस्टे सञ्चालकले निजी खर्चमा बाँध निर्माण सुरु गरेका छन्।
सन् २०२५ अक्टोबर ४ मा परेको भीषण वर्षा र त्यसपछिको बाढीले टर्जम खोला आसपासका क्षेत्रमा ठूलो विनाश मचाएको थियो। सो बाढीले स्थानीय बस्ती, सडक सञ्जाल र पर्यटकीय क्षेत्रमा व्यापक क्षति पुर्याएको भए पनि एक वर्षसम्म कुनै प्रभावकारी संरक्षणको काम हुन सकेको थिएन।
के भएको थियो?
२०२५ को बाढीमा टर्जम खोलाले विकराल रूप लिँदा अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेको स्वीमिङ पुल, परिसर, वरपरका अन्य होमस्टे, गाउँ तथा साङमा-टर्जम सडकमा ठूलो क्षति पुगेको थियो। सन् २०२६ को मध्य बर्खा सुरु भइसक्दा समेत कुनै सरकारी मर्मत नहुँदा खोलाले पुनः कटान सुरु गर्यो। सम्भावित क्षतिबाट जोगाउन अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेका सञ्चालक बिर्मेश थापाले आफ्नै निजी कोषबाट तटबन्ध निर्माण थालेका छन्।
संलग्न व्यक्ति वा संस्थाहरू
यस घटनामा पोख्रेबोङ ग्राम पञ्चायत-२ का साङमा टर्जम खोला आसपासका स्थानीयवासी र पर्यटन व्यवसायीहरू प्रत्यक्ष जोडिएका छन्। विशेष गरी अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेका सञ्चालक बिर्मेश थापाले निजी लगानीमा बाँध निर्माणको नेतृत्व लिएका छन्। अर्कातर्फ, क्षेत्रको संरक्षण गर्ने जिम्मेवारी पाएका सम्बन्धित विभाग, सरोकारवाला निकाय तथा जनप्रतिनिधिहरू भने मौन र निष्क्रिय देखिएका छन्।
बाढी र कटानका कारण साङमा-टर्जम सडक सुरक्षा जोखिममा पर्नुका साथै स्थानीय गाउँ र पर्यटन व्यवसाय प्रभावित भएको छ। बाढीको उच्च जोखिम कायमै रहेकाले होमस्टेमा पर्यटक राख्न नसकिने अवस्था सिर्जना भएको छ। यसले ग्रामीण पर्यटनमा आधारित स्थानीयको जीविकोपार्जन र आर्थिक गतिविधिमा प्रत्यक्ष नकारात्मक असर पारेको छ।
अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेका सञ्चालक बिर्मेश थापाका अनुसार सरकारी निकायले समयमै काम नगरेकाले निजी खर्चमा बाँध बनाउनु परेको हो।
“सरकार र सम्बन्धित विभागले समयमै आवश्यक संरक्षणको काम गरेको भए हामीले आफ्नै खर्चमा यस्तो काम गर्नुपर्ने अवस्था आउने थिएन,” उनले भने, “फेरि पनि बाढीको जोखिममा बस्नुभन्दा आफ्नै पहलमा बाँध निर्माण गर्नु उचित ठान्यौं।” उनले पहाडमा ग्रामीण पर्यटनको कुरा गर्ने नेतृत्व र निकायहरू पर्यटन क्षेत्र तहसनहस हुँदा मौन बसेको भन्दै दुःख व्यक्त गरे।
भावी योजना तथा आगामी कदम
स्थानीयवासीहरूले टर्जम खोलामा स्थायी तटबन्ध निर्माण, सडकको दीर्घकालीन संरक्षण र प्रभावकारी बाढी नियन्त्रणका लागि सम्बन्धित निकायसँग तत्काल ठोस कदम चाल्न माग गरेका छन्। समयमै स्थायी समाधान नखोजिए आगामी वर्षहरूमा अझ भयावह क्षति व्यहोर्नुपर्ने चेतावनी स्थानीयले दिएका छन्।
सरकारी बेवास्ताका बीच स्थानीय व्यवसायीले आफ्नै खर्चमा बाँध निर्माण गरेर क्षेत्र जोगाउने प्रयास गरे पनि यो अस्थायी समाधान मात्र हो। राङभाङ-तामाकोसी क्षेत्रको पर्यटन र स्थानीयवासीको सुरक्षाका लागि टर्जम खोलामा स्थायी तटबन्ध र पूर्वाधार मर्मतको तत्काल आवश्यकता देखिएको छ।
FAQs
टर्जम खोलामा बाँध कसले र किन निर्माण गरेको हो?
सरकारी निकाय र जनप्रतिनिधिले क्षति पुगेको टर्जम खोला क्षेत्रमा संरक्षणको काम नगरेपछि अरेञ्ज फिल्ड होमस्टेका सञ्चालक बिर्मेश थापाले बाढीको जोखिमबाट पर्यटकीय पूर्वाधार र गाउँ जोगाउन आफ्नै निजी खर्चमा बाँध निर्माण गरेका हुन्।
टर्जम खोलामा कहिले बाढी आएको थियो?
सन् २०२५ अक्टोबर ४ मा परेको भीषण वर्षाका कारण टर्जम खोलामा भीषण बाढी आएको थियो, जसले स्थानीय होमस्टे, सडक र बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्याएको थियो।
