इबोला प्रकोप: भारतले सोध्नुपर्ने वास्तविक प्रश्न ‘केरला सधैं किन’ होइन तर ‘केरलाको प्रणाली नभएको राज्यबाट अर्को भाइरस प्रवेश गर्दा के हुन्छ?’
जब WHO ले मे १७ मा कंगो र युगान्डामा इबोला प्रकोपलाई विश्वव्यापी स्वास्थ्य आपतकाल घोषणा गर्यो — ३०० भन्दा बढी शंकास्पद केसहरू र दुर्लभ बुन्डिबुग्यो स्ट्रेनबाट कम्तिमा ८८ जनाको मृत्यु भयो, जसको लागि हाल कुनै अनुमोदित खोप वा उपचार अवस्थित छैन — भारतीयहरूले सहजै क्षितिजमा नयाँ भाइरस देखा पर्दा हरेक पटक सोध्ने एउटै प्रश्न सोध्न थाले: के केरला तयार छ? र, अझ स्पष्ट रूपमा — किन यो सधैं केरला हो
सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञहरू भन्छन् कि हालको इबोला प्रकोपबाट भारतको तत्काल जोखिम कम छ। भाइरस इन्फ्लुएन्जा वा कोभिड-१९ जस्ता आकस्मिक हावाबाट फैलिएको थाहा छैन — यो मुख्यतया संक्रमित शारीरिक तरल पदार्थसँग प्रत्यक्ष शारीरिक सम्पर्कबाट फैलिन्छ।
इबोला भाइरसको नाम मात्र लिँदा पनि मानिसहरूमा डर पैदा हुन्छ, किनकि यसलाई संसारकै सबैभन्दा खतरनाक रोगहरू मध्ये एक मानिन्छ। यो भाइरसले मानिस र जनावर दुवैलाई संक्रमित गर्न सक्छ, र धेरै अवस्थामा मृत्यु पनि निम्त्याउन सक्छ। इबोलाले शरीरलाई द्रुत रूपमा कमजोर बनाउँछ र गम्भीर अवस्थामा आन्तरिक र बाह्य रक्तस्राव निम्त्याउन सक्छ। यद्यपि यो रोग अफ्रिकी देशहरूमा बढी देखिन्छ, यसको बारेमा सचेत हुनु महत्त्वपूर्ण छ। समयमै पहिचान र उपचारले बिरामीको जीवन बचाउन सक्छ।
इबोला भाइरस के हो?
इबोला भाइरस एक धेरै गम्भीर र जीवन-धम्कीपूर्ण संक्रमण हो। यसले मानिस र केही जंगली जनावर दुवैलाई असर गर्न सक्छ। इबोला भएका बिरामीहरूले उच्च ज्वरो, कमजोरी र रक्तस्राव जस्ता खतरनाक समस्याहरू अनुभव गर्न सक्छन्। कहिलेकाहीं, संक्रमण यति गम्भीर हुन्छ कि महत्त्वपूर्ण अंगहरूले काम गर्न बन्द गर्छन्।
इबोला भाइरस कहिले र कहाँ पत्ता लागेको थियो?
इबोला भाइरस (इबोला संक्रमण) पहिलो पटक १९७६ मा अफ्रिकामा पत्ता लागेको थियो। यो रोग अफ्रिकाको प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो (DRC) क्षेत्रमा अवस्थित इबोला नदीको नामबाट नामकरण गरिएको थियो। त्यसपछि, धेरै अफ्रिकी देशहरूमा इबोलाको ठूलो प्रकोप देखियो।
इबोला भाइरस कसरी फैलिन्छ
इबोला भाइरस संक्रमित व्यक्तिको शरीरको तरल पदार्थको सम्पर्कबाट फैलिन्छ। यसमा समावेश छन्: • रगत • पसिना • र्याल • बान्ता • पिसाब • अन्य शरीरको तरल पदार्थ
संक्रमित व्यक्तिको नजिकको सम्पर्कमा आएमा वा उनीहरूले प्रयोग गरेका वस्तुहरू छोएमा संक्रमण फैलिन सक्छ। चमेरो र केही जंगली जनावरहरूले पनि भाइरसलाई मानिसमा सार्न सक्छन्। यद्यपि, विज्ञहरू भन्छन् कि इबोलालाई हावाबाट सर्ने रोग मानिने छैन।
इबोला भाइरसका मुख्य लक्षणहरू
इबोलाका प्रारम्भिक लक्षणहरू सामान्य ज्वरो जस्तै हुन सक्छन्, तर अवस्था बिस्तारै गम्भीर हुन सक्छ। यसका मुख्य लक्षणहरू हुन्
- उच्च ज्वरो
- अत्यधिक कमजोरी
- टाउको दुख्ने
मांसपेशी दुख्ने
- घाँटी दुख्ने
- बान्ता र पखाला
- पेट दुख्ने
- रक्तस्राव, गम्भीर अवस्थामा, बिरामीको कलेजो, मिर्गौला र अन्य अंगहरूमा पनि असर पर्न सक्छ।
यो भाइरस कति खतरनाक छ?
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार, इबोला भाइरसको मृत्युदर धेरै उच्च हुन सक्छ। यदि समयमै उपचार गरिएन भने, बिरामीको अवस्था द्रुत गतिमा बिग्रन सक्छ। यसैकारण इबोलालाई संसारकै सबैभन्दा खतरनाक रोगहरू मध्ये एक मानिन्छ।
इबोला उपचार र रोकथाम
हाल, इबोलाको उपचार मुख्यतया बिरामीको अवस्था व्यवस्थापनमा केन्द्रित छ। यसमा समावेश छन्:
- बिरामीलाई अलग गर्ने
- हाइड्रेशन पुनःपूर्ति गर्ने
- अक्सिजन समर्थन प्रदान गर्ने सका साथै, संक्रमित व्यक्तिसँगको सम्पर्कबाट बच्ने, राम्रो सरसफाइ कायम राख्ने र सुरक्षात्मक उपकरणहरू प्रयोग गर्ने कुराहरू आवश्यक मानिन्छन्।
