खरसाङको शेर्पा बस्तीमा भारतकी वीर स्वतन्त्रता सेनानी हेलेन लेप्चा (सावित्री देवी) को सालिक भाजपा दार्जीलिङ जिल्ला अध्यक्ष सञ्जीव लामाद्वारा अनावरण गरियो। हेलेन लेप्चा भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने साहसी गोर्खे महिला थिइन्। देशको स्वतन्त्रताको लागि उनले देखाएको साहस, समर्पण र त्याग आज पनि सम्पूर्ण समाजका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ। उनको देशप्रेम र सेवाबाट प्रभावित भई महात्मा गान्धीले उहाँलाई “सावित्री देवी” नाम प्रदान गरेका थिए।
यस ऐतिहासिक कार्यका लागि आवश्यक कोष उपलब्ध गराइदिएकामा माननीय सांसद राजु बिस्टप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गरिएको छ। साथै सालिक निर्माण कार्यलाई सफलतापूर्वक र सुचारु रूपमा सम्पन्न गराउन खरसाङ शेर्पा बुद्धिस्ट एसोसिएसनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको थियो। डुवर्सका युवा मूर्तिकार क्रपेन्द्र गुरूङद्वारा निर्मित यो सालिकले महान् स्वतन्त्रता सेनानीको त्याग र योगदानलाई सदैव सम्झाइरहनेछ र भावी पुस्तालाई देशप्रेम र समर्पणको प्रेरणा प्रदान गर्ने आयोजन समितिले विश्वास गरेको छ।
हेलेन लेप्चा १४ जनवरी १९०२ मा सिक्किमको संगमु गाउँमा जन्मिएका धेरै सन्तानहरूमध्ये एक थिइन्। उनको बुबाको नाम अचुङ लेप्चा थियो र हेलेनको जन्म तेस्रो सन्तानको रूपमा भएको थियो, र सिक्किम राज्यका स्थानीय आदिवासी स्वतन्त्रता सेनानीहरूमा जन्मिने अन्य कुनै महिला स्वतन्त्रता सेनानी थिएनन्। १९०० मा, कोर्से र दार्जीलिङमा शैक्षिक अवसरहरू प्रशस्त थिए, र यसले हेलेनको परिवारलाई त्यहाँ बसाइँ सर्न प्रेरित गर्यो। हेलेनले स्कूल छोडेकी थिइन्।
१९१७ मा, उनी पहाडहरूमा प्रचार भइरहेको चरखा र खादी आन्दोलनमा सामेल भइन्। १९१८ मा, एक बंगाली भद्रलोको भाषण सुनेपछि, हेलेन गहिरो रूपमा प्रेरित भइन् र आफ्नो जीवन आफ्नो मातृभूमिमा समर्पित गर्ने निर्णय गरिन्। हेलेन लेप्चा कोलकाता सरिन्। हेलेनले ईश्वरचन्द्र विद्यासागरकी नातिनीको संरक्षणमा चरखा प्रशिक्षण केन्द्रमा बुन्ने कला सिक्न थालिन्। आफ्नो सीपका कारण, उनले बिहारको मुजफ्फरपुरमा भएको खादी र खादी प्रदर्शनीमा कलकत्ताको प्रतिनिधित्व गरिन्।
१९२० मा, जब गान्धीजीले विनाशकारी बाढी पछि बिहारको भ्रमण गर्नुभयो, हेलेनले त्यहाँ स्वयंसेवा गर्ने क्रममा गान्धीलाई भेटिन्। गान्धीजीले उनलाई साबरमती आश्रममा आमन्त्रित गरे, र हेलेन लेप्चा त्यहाँ सरे, उनको नाम परिवर्तन गरेर “खादी” राखिन्। उनको नाम सावित्री देवी राखिएको थियो किनभने हेलेन लेप्चा एक अंग्रेजी नाम थियो, र गान्धीजीलाई लाग्यो कि उनको नाम आन्दोलनको भावनासँग मेल खाँदैन। त्यसैले उनले उनलाई सावित्री देवी नाम दिए।
हेलेन लेप्चाले उत्तर प्रदेश र बिहारका केही भागहरूमा पार्टी नेताको रूपमा कांग्रेस मजदुर संघको गतिविधिहरूमा पनि सक्रिय रूपमा भाग लिइन्। १९२१ मा कलकत्ताको मुहम्मद अली पार्कमा भएको बैठकपछि, उनी असहयोग आन्दोलनमा गान्धीजीसँग सामेल भइन्।
त्यसपछि, तिरंगा बोकेर, हेलेन लेप्चाले आदिवासी मजदुरहरूको शोषणको विरोध गर्दै वर्तमान झारखण्डको झरिया कोइलाखानामा लगभग दस हजार कामदारहरूको जुलुसको नेतृत्व गरिन्। उनको बढ्दो लोकप्रियताले ब्रिटिशहरूलाई चिन्तित बनायो।
