सिक्किमका प्रख्यात वास्तुकार (आर्किटेक्ट), स्थापित कलाकार तथा वरिष्ठ सांस्कृतिक व्यक्तित्व किरण रसाइली को सोमबार साँझ सोक्थ्याङस्थित सर थुटोब नामग्याल मेमोरियल (STNM) अस्पतालमा उपचारका क्रममा निधन भएको छ। लामो समयदेखि अस्वस्थ रहनुभएका बहुमुखी प्रतिभाका धनी रसाइलीको महाप्रस्थानसँगै सिक्किमको कला, वास्तुकला र सांस्कृतिक आन्दोलनको एउटा स्वर्णिम अध्यायको अन्त्य भएको छ। उहाँको अवसानले समग्र हिमालयन क्षेत्रको बौद्धिक र सिर्जनात्मक वृत्तमा कहिल्यै पुरा हुन नसक्ने ठूलो क्षति पुर्याएको छ।
१. वास्तुकला र सिभिल इन्जिनियरिङमा अद्वितीय विरासत
सेवामुक्त (सेवानिवृत्त) सिभिल इन्जिनियर समेत रहनुभएका किरण रसाइलीलाई सिक्किमको आधुनिक पूर्वाधार विकासको जग बसाल्ने एक इन्जिनियर र दूरदर्शी वास्तुकारका रूपमा सधैं आदरका साथ स्मरण गरिनेछ।
-
परम्परा र आधुनिकताको फ्युजन: उहाँले आधुनिक निर्माण प्रविधिलाई सिक्किमको मौलिक सांस्कृतिक पहिचान, परम्परागत कला र हिमाली संवेदनशीलतासँग जोड्दै सम्पदा-अनुकूल (Heritage-friendly) डिजाइन निर्माण गर्न सधैं अग्रणी भूमिका र वकालत गर्नुभयो।
-
सिक्केमी शैलीको संरक्षण: राज्यका थुप्रै सरकारी तथा सार्वजनिक संरचनाहरूमा उहाँको कलात्मक सोच र परम्परागत वास्तुकलाको स्पष्ट छाप देख्न सकिन्छ।
२. बहुमुखी प्रतिभा: चित्रकला, सङ्गीत र फोटोग्राफीका अग्रदूत
इन्जिनियरिङ उहाँको पेसा भए तापनि कला उहाँको प्राण थियो। उहाँले चित्रकला, फोटोग्राफी, रङ्गमञ्च र सङ्गीतका क्षेत्रमा पनि आफ्नो बलियो र अमिट छाप छोड्नुभएको छ।
-
विविध कला एकेडेमी सिक्किम (Vivid Kala Academy Sikkim): सिक्किमका सबैभन्दा प्रतिष्ठित कलाकारहरूमध्ये एक मानिनुहुने रसाइलीले राज्यका युवा प्रतिभाहरूलाई सही मार्गदर्शन दिन र कलाको जगेर्ना गर्न यस संस्थाको स्थापना गर्नुभएको थियो। यस एकेडेमीले चित्रकला, सङ्गीत, नाटक र फोटोग्राफी जस्ता विविध विधालाई नयाँ पुस्तामाझ हस्तान्तरण गर्न पुलको काम गरिरहेको छ।
-
फोटोग्राफीमा क्रान्ति: सिक्किममा विश्व फोटोग्राफी दिवस (World Photography Day) मनाउने परम्पराको सुरुवात गरेर उहाँले यस क्षेत्रमा फोटोग्राफीलाई केवल मनोरञ्जनको साधन मात्र नबनाई एउटा गम्भीर विधा र व्यावसायिक कलाको रूपमा स्थापित गर्न अग्रगामी भूमिका निभाउनुभएको थियो।
३. खेलकुद र समाजसेवामा सक्रियता
रसाइलीको सक्रियता कला र इन्जिनियरिङमा मात्र सीमित थिएन। उहाँ खेलकुदको माध्यमबाट युवाहरूको विकास हुनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्नुहुन्थ्यो। यसैको परिणामस्वरुप उहाँ सिक्किम फुटबल संघ (SFA) को संस्थापक सदस्य समेत रहनुभएको थियो, जसले सिक्किममा फुटबल खेलको विकास र खेलाडीहरूको व्यावसायिक यात्रामा बलियो आधार तयार पारेको थियो।
४. राज्यद्वारा गहिरो शोक व्यक्त
आफ्नो जीवनको अन्तिम समयसम्म विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम, कला प्रदर्शनी र रचनात्मक अभियानहरूमा सक्रिय रहनुभएका रसाइली आफ्नो नम्र स्वभाव, बौद्धिक व्यक्तित्व र कलाप्रतिको अटुट निष्ठाका लागि चिनिनुहुन्थ्यो। उहाँको असामयिक निधनले सम्पूर्ण सिक्किम राज्य शोकमा डुबेको छ:
मुख्यमन्त्री प्रेमसिंह तामाङ (गोले):
मुख्यमन्त्रीले आफ्नो आधिकारिक फेसबुक पेजमार्फत गहिरो शोक व्यक्त गर्दै श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्नुभएको छ। उहाँले रसाइलीलाई सिक्किमको माटो र संस्कृतिलाई माया गर्ने एक अमूल्य रत्नको रूपमा स्मरण गर्नुभएको छ।
राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रबाट शोक:
यसैगरी पूर्व मुख्यमन्त्री पवनकुमार चाम्लिङ र सिक्किमको राजनीतिक दल सिटिजन एक्शन पार्टी (CAP) का अध्यक्ष लगायत विभिन्न सामाजिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठनहरूले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत उहाँप्रति भावपूर्ण श्रद्धासुमन प्रकट गर्दै शोक सन्तप्त परिवारप्रति समवेदना व्यक्त गरेका छन्।
